[ گفتار در نبوت حضرت ختمى مرتبت در عالم شهادت ] اما مسألهء نبوت حضرت ختمى مرتبت در عالم شهادت و شهر ديجور طبيعت از اين قرار است : حضرت امام قدس سره در مباحث مربوط به صادر اوّل و اوّلين جلوهء حقيقت محمديه در عالم خلق در مقام ظهور به فيض مقدس و نفس رحمانى و قبول اوّلين تعيّن جبروتى در كسوت عقل اوّل ، چند حديث جامع نقل ، و با ذوق خاص خود به شرح و بيان آن پرداختند . حقير در ضمن تحرير تحقيقات مؤلف علّام به نقل چند حديث معجز نظام و عرشى بنيان و اساس پرداخت ، و عرض كرد : أوّل من قرع باب الأحدية هو العقل . و من الحقّ ظهر فيض الوجود وإليه يعود . عرض شد كه در خميره و بنيهء حقيقتِ عقل مجرد از حقايق ارساليه ، يعنى « خليفة الرحمان » ، قبول تنزلات بعد تنزلات ، بإذن اللَّه الواحد القهار و تأييده ، براى انبساط نور هستى در طول و عرض عالم وجود نهفته است . و إن سألت الحقّ ، العقل يتنزّل بتنزّل الحقّ إلى العوالم الخلقية . و اين تنزل بر سبيل انخلاع و تجافى نيست ؛ كما توهّمه بعض من لا خبرة له . شك و ريبى از اين جهت نيست كه حقيقت « قرآن » و « فرقان » نازل بر قلب صاحب شريعت محمدى - صلوات اللَّه عليه وآله - كه « كلام » نام دارد ، قبل از نزول كلام ذاتى حق است . و اين كلام از آن جهت كه علم حق به نظام اتم و به جميع كلمات و حروف و آيات وجوديه عين ذات اوست ، و « تنزل » نيز به معناى تجافى و انخلاع نيست - كه فرمود : إِنَّا