السيد الخميني

مصباح الهداية 179

مصباح الهداية إلى الخلافة والولاية ( فارسى ) ( موسوعة الإمام الخميني 44 )

از عبارات مذكور در رسالهء حاضر ، مصباح الهداية ، از جمله همين مبحث ، معلوم مىشود كه مصنّف محقّق وجه جمع آخوند ملاصدرا را پسنديده‌اند و اشكالى بر مطالب آن بزرگ نكرده‌اند . آقا على مدرس در بدايع الحكم در مقام ترجيح قول عرفاى شامخين گفته است : از آنجا كه [ وجودى عام ] تمام اثر مبدأ اول باشد و تمام ظهور أسماء وصفات او ، در حقيقت اطوارِ اطوارِ حق اوّل بود ؛ ليكن نه به حسب ذات وكنه ، بلكه به حسب فعل وظهور ووجه : در هر چه بنگرم تو پديدار آمدى * اى نانموده رخ تو چه بسيار آمدى و چون هويت خاصهء مجعول بالذات در مرتبهء اقتضاى جاعل بالذات ، كه عين ذات او بود به حكم مناسبت ذاتيهء جاعل بالذات با مجعول بالذات - نظر به عدمِ امكانِ عمومِ اقتضاى او ، يا تساوى اقتضاى او نسبت به مجعول بالذات و غير او ، و الّا تخصيص بلا مخصص لازم آيد - بايد متعيَّن بود به تعينى كه او را به حسب وِجدان بود ، نه به حسب فقدان ؛ زيرا كه حد عدمى ، يعنى فقدانى ، كه مجعول بالذات باشد ، به حسب مقامى كه او را در ترتّب و نظام وجود بود ، در مرتبهء ذات و اقتضاى ذاتى جاعل بالذات نباشد ؛ و الّا جاعل بالذات محدود شود در مرتبهء ذات به حدى كه مجعول بالذات را بود ؛ بلكه تركيب در ذات او لازم آيد . و آنچه مفروض شد كه به تمام ذات جاعل بالذات بود ، چنين نباشد ؛ بلكه تكرر يك عين