« پرتو خورشيد حسن بر همه تابد ولى * سنگ به يك نوع نيست تا همه گوهر شود » « 1 » [ گفتارى در طينت ] يكى از عويصات علم الهى و از مستصعبات روايات ، احاديث « طينت » است كه در كتاب كافى از جوامع اوليهء احاديث صادره از مصدر ارباب عصمت و طهارت است . آنچه مرحوم مجلسى و اتراب و اذناب او در اين باب نوشته‌اند مصداق « ظلمات متراكمة بعضها فوق بعض » است ! و صدر أعاظم أرباب الحقّ و اليقين توفيق شرح نوشتن بر كليهء ابواب أصول كافى را نيافت ؛ اما آنچه كه او در شرح أصول كافى نوشته است فيها شفاء للصدور . و قد قال بعض من لا خبرة له بعد ذكر شروح كافى : أوّل مَن شَرحه بالكفر . . . صدرالدين « 2 » . ( ! ) حقاً كه مرض جهل مركب علاج ناپذير است . مراد از « طينت » عين ثابت هر موجود ممكن است ، كه هر عين ثابتى مظهر اسم مناسب با آن ممكن مىباشد . و عين ثابت حضرت ختمى مرتبت اصل كليهء قابليات است . و طينتْ اصل هر شىء و مادهء منشأ تعيّن هر صورتى را گفته‌اند . بيش از اين بسط مقال مناسب با اين مقدمه نمىباشد . عين ثابت أهل بيت - عليهم‌السلام - از اصل واحد و حقيقت فاردِ حقيقت محمّديه است ؛ و آن حقيقتْ صورت و تعيّن تعقل ذاتِ بهجت انبساط حق

--> ( 1 ) - كليات سعدى ، غزليات ، ص 203 ، غزل 269 . ( 2 ) - روضات الجنّات ، ج 4 ، ص 121 .