عبادت ، عبادت نفس است ؛ وقتى توجه به خود باشد ، همهء جهات خودم باشم ، همه چيز را براى خودم بخواهم . همهء اين گرفتارىهايى كه براى بشر است از اين نقطه به پا مىشود . همهء گرفتارىها از انانيت انسان است . تمام جنگ‌هاى عالم از اين انانيت انسان پيدا مىشود . مؤمن‌ها با هم جنگ ندارند ؛ اگر جنگى باشد بين دو نفر ، بايد بدانند كه مؤمن نيستند . مؤمن‌ها با هم جنگ ندارند . وقتى كه ايمان نباشد و توجّه ، همه‌اش به خودش باشد ، هر چيز را براى خودش بخواهد ، هياهو از اين‌جا به پا مىشود : من براى خودم اين مسند را مىخواهم ، شما هم براى خودتان مىخواهيد ؛ جمع ندارد ، تعارض مىشود . من براى خودم اين فرش را مىخواهم ، شما هم براى خودتان مىخواهيد ؛ من براى خودم اين رياست توهّمى را مىخواهم ، شما هم براى خودت مىخواهى . وقتى من براى خودم و شما هم براى خودتان ، جمع هم ندارد دعوا مىشود . آن [ يكى ] اين مملكت را براى خودش مىخواهد ، ديگرى هم براى خودش مىخواهد ، جنگ مىشود . اين جنگ‌ها همه جنگ‌هاى بين انانيت‌هاست ، جنگ‌هاى عالم همه‌اش جنگ‌هاى انانيت است . انسان با انانيتش جنگ مىكند و جنگ‌ها بين انانيت‌هاست . اين انانيت در اوليا نيست . جنگ هم در اوليا نيست ؛ اگر همهء اوليا در يك جايى جمع بشوند ، هيچ وقت با هم جنگ [ نمىكنند ] ، اصلًا با هم مخالفت پيدا نمىكنند ، براى اين‌كه همه براى خداست ، ديگر خودى نيست تا اين‌كه اين بكشد آن طرف ، آن بكشد آن طرف ؛ تزاحم بشود ، دعوا بشود . همه براى يك مبدأ است ؛ براى يك جهت است . و ما الآن در يك چاهى واقع شده‌ايم ، در يك ظلمت واقع شده‌ايم كه بالاترين ظلمت‌هاست ؛ و آن ظلمت انانيت است . و اگر چنان‌چه از اين ظلمت