السيد الطباطبائي

52

قرآن در اسلام ( طبع جديد ) ( فارسى )

و آيه سوم كه در اين فصل مورد نظر ماست قرآن را به دو قسم محكم و متشابه قسمت مىكند و روى هم رفته از اطراف كلام برمىآيد كه : اولًا : محكم آيه‌اى است كه در مدلول خود محكم و استوار باشد و معناى مراد آن به غير مراد اشتباه نيفتد و متشابه بر خلاف آن است . و ثانياً : وظيفه ايمانى هر مؤمنى كه در ايمان خود رسوخ دارد اين است كه به آيات محكمه ايمان بياورد و عمل كند و به آيات متشابهه ايمان آورد ولى از عمل به آنها توقف و خوددارى نمايد . تنهااشخاص منحرف‌القلب و كج فكر هستند كه به آيات متشابه به منظور فريب دادن مردم و دست‌اندازى به تأويل عمل نموده از آنها پيروى مىكنند . ح - معناى محكم و متشابه پيش‌مفسرين و علما در ميان علماى اسلام در معناى محكم و متشابه اختلاف عجيبى است و با تتبع اقوال مىتوان نزديك به بيست قول در اين مسئله پيدا كرد . آنچه عملًا پيش‌مفسرين از صدر اول تاكنون داير و مورد اعتماد است اين است كه محكمات آياتى هستند كه معناى مراد آنها روشن است و به معناى غير مراد اشتباه نمىافتد به اين گونه آيات بايد ايمان آورد و هم عمل كرد و آيات متشابهه آياتى هستند كه ظاهرشان مراد نيست و مراد واقعى آنها را كه تأويل آنها است جز خداى نداند و بشر را راهى به آن نيست ، به اين گونه آيات بايد ايمان آورد ولى از پيروى و عمل به آنها توقف و خوددارى نمود . اين قولى است كه در ميان علماى اهل سنت و جماعت مشهور است ، و مشهور در ميان شيعه نيز همين قول است جز اين كه اينان معتقدند كه تأويل آيات متشابهه را پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و ائمهء اهل‌بيت عليهم السلام نيز مىدانند ولى عامه مؤمنين كه به تأويل متشابهات راه ندارند علم به آن را بايد به خدا و پيغمبر و ائمه هدى ارجاع نمايند .