علما و محققين اسلام در هر يك از علوم خاصه به قرآن مجيد تأليفاتى و تصانيف بىشمارى كرده‌اند . د - علومى كه قرآن مجيد در پيدايش آنها عامل بوده ترديد نيست كه علوم دينيه‌اى كه امروز در ميان مسلمانان داير و مورد تعليم و تعلم مىباشد تاريخ تأسيس و تداول آنها به بعثت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و نزول قرآن كه معارف الهيه و قوانين شرعى را همراه خود آورده محدود مىباشد . اين علوم در قرن اول هجرى به واسطه قدغنى كه مقام خلافت از كتابت و تأليفات حديث و غيره كرده بود به طور غير منظم در ميان صحابه و تابعين داير بود و جز عده بسيار كمى كه در فقه و تفسير و حديث مختصراتى نوشتند اكثريت مردم به‌طريق حفظ به تحصيل پرداخته از سينه به سينه منتقل مىنمودند . از اوايل قرن دوم به‌سبب برداشته شدن قدغن « 1 » مردم اول به نوشتن حديث پس از آن به نوشتن بحث‌هاى مربوط به علوم ديگر و به قالب زدن تأليف و تصنيف علوم را مرتب و منظم نمودند و بدين ترتيب فن حديث و علم رجال و درايه و فن اصول فقه و علم فقه و علم كلام به وجود آمد . و حتى فلسفه نيز اگرچه در آغاز به عنوان نقل از يونانى به عربى وارد محيط اسلام شد و زمانى تقريباً به شكل يونانى خود در دست مردم بود ولى پس از چندى محكوم طرز تفكر محيط گرديده هم از جهت ماده و هم از جهت صورت تغييراتى پيدا كرده تحول يافت به گواهى اين كه در فلسفه‌اى كه امروز در ميان مسلمان داير است در معارف الهيه مسأله‌اى به چشم نمىخورد مگر اين كه متن آن را و براهين و ادله‌اى را كه براى اثبات آن به كار برده شده مىتوان در قرآن و حديث پيدا كرده و از لابه‌لاى آنها

--> ( 1 ) . اين قدغن را - چنان كه در تاريخ مسلم است - عمربن عبدالعزيز ( خليفه اموى 99 - 101 ) برداشته است