برخى گفته‌اند : ضعيف‌تر [ كسى كه سهم وى كمتر است ] مقدم فرض مىشود . « 1 » اين روش نيز هيچ گونه تأثيرى در تفاوت سهام ندارد . اگر ميان اين افراد كسى باشد كه تركه‌اى ندارد ، براى وى سهم ارث قرار داده مىشود ، ولى چيزى از وى گرفته نمىشود . اگر برخى از آنها از ديگرى ارث ببرد ، ولى ديگرى از او ارث نبرد ، « 2 » روش ياد شده از

--> ( 1 ) . در وجوب تقديم اضعف ترددّ است ؛ علامه در تحرير ، ج 2 ، ص 175 گفته است : « علماى ما در تقديم كسى كه ارث كمترى مىبرد ، اختلاف كرده‌اند ؛ شيخ مفيد آن را واجب مىداند . . . . شيخ طوسى در اين زمينه دو قول دارد : يكى وجوب تعبدى ، و ديگرى استحباب . نزد من قول به استحباب اقوى است » . صاحب مفتاح الكرامه در ج 8 ، ص 263 گفته است : « قول به وجوب تقديم كسى كه كمتر ارث مىبرد ، مختار مقنعه و نهايه و مبسوط و سراير و وسيله و تبصره و لمعه . . . و ظاهر فقيه و مراسم و مسالك و روضه و غاية المرام ووسايل مىباشد . همين ديدگاه از مقنع و جامع حكايت شده است . در شرايع و نافع و كشف و غنيه و تحرير و ارشاد . . . مختلف و غاية المراد و تعليق النافع و كفايه بر عدم وجوب تصريح شده است . همين ديدگاه ظاهر ابوالصلاح در كافى مىباشد . . . از طبقات و تنقيح نيز همين قول بر مىآيد . از ايجاز و اصباح و قطب ، على بن مسعود نيز همين ديدگاه حكايت شده است . در ايضاح و كنز الفوائد و مهذّب و مقتصر و مفاتيح و تعليق القواعد هردو ديدگاه ذكر شده بدون اين كه يكى ترجيح داده شود . » [ در وجوب تقديم اضعف اختلاف است ؛ شيخ در ايجاز فرموده : واجب نيست و شيخ در مبسوط و نيز شيخ مفيد در مقنعه گفته‌اند : تقديم اضعف واجب است . شيخ در مبسوط اعتراف كرده كه در صورت تقديم اضعف ، حكم تغيير نمىكند ، ليكن ما تعبداً و به پيروى از روايت قايل به تقديم اضعف هستيم . بنابر قول شيخ مفيد - كه گفته است دومى از آنچه كه اوّلى از او ارث برده نيز ارث مىبرد - فايدهء تقديم اضعف روشن مىشود . ر . ك : جواهر ، ج 39 ، ص 315 - 316 . مترجم ] ( 2 ) . يكى از شرايط توريث اين است كه ارث بردن از هر دو طرف ثابت باشد ؛ لذا اگر تنها از يك طرف ثابت باشد ، اين حكم ساقط مىشود ؛ مثل اين كه دو برادر با هم غرق شده باشند و يكى بچه داشته و ديگرى نداشته باشد ، در اين جا هيچ يك از ديگرى ارث نمىبرد . بر اين مطلب ادعاى اجماع شده است ؛ ليكن قومى گفته‌اند : از طرف ممكن ارث برقرار است و محقق اردبيلى و صاحب كفايه به اين قول تمايل پيدا كرده‌اند . مرحوم نراقى در مستند الشيعه عبارت « قال قوم بل يورث من الطرف الممكن » را از محقق طوسى در الفرائض النصيريه نقل كرده كه مرادش همين رساله است . : مستند الشيعه ، ج 19 ، ص 458 و 459 . [ مترجم ]