برخى از قدما گفته‌اند : در آنچه كه هريك ارث برده نيز توارث برقرار است . اين سخن

--> نيست ؛ زيرا فرزند ، حاجب برادر است . سوم : متقدّم و متأخّرِ از آن دو مشتبه باشد ، يا اصل تقدّم و تأخّر مشكوك باشد ؛ لذا در صورت علم به اقتران مرگ آن دو ، توارث برقرارنيست ، همچنين اگر متقدّم معلوم باشد ، تنها متأخّر از وى ارث مىبرد ، ولى متقدم از وى ارث نمىبرد . كيفيت توريث : طريق توريث هريك از دو متوارث از اين قرار است : 1 . فرض مىكنيم يكى مرده است و به ديگرى ارث مىدهد ، آن گاه فرض مىكنيم ديگرى ميّت است و اوّلى از وى ارث مىبرد ؛ لذا اگر پدر و پسر - در صورت وجود شرايط ياد شده - بميرند [ غرق شوند ] و پدر همسر - كه مادر پسر متوفّى است - و پسر ديگرى دارد ، و پسر نيز همسر و پسرى دارد ، كيفيت توريث آن دو بدين صورت است : ابتدا پسر را مثلاً متوفّى فرض مىكنيم و 6 مال وى را به پدر و 6 آن را به مادر وى و 8 آن را به همسرش و بقيه را به پسرش مىدهيم . سپس پدر را ميت فرض مىكنيم و 8 مال وى را به همسرش - كه مادر پسر متوفّى است - مىدهيم و بقيه را به دو برادر - كه پسر زنده و پسر مرده باشند - يكسان تقسيم مىكنيم . 2 . مشهور آن است كه آن دو از آنچه هريك از ديگرى ارث برده ، ارث نمىبرند و توارث منحصر به اموالى است كه پيش از توارث وجود داشته است و هر آنچه كه هريك از دو نفر ارث برده ، به ديگر وارثان هريك منتقل مىشود ؛ ليكن شيخ مفيد در مقنعه ، ص 699 و سلار در مراسم ، ص 225 - 226 معتقدند توارث در آنچه هريك ارث برده‌اند نيز برقرار است . 3 . معروف اين است كه در تقديم هريك از آن دو تفاوتى در توريث نيست ؛ ليكن برخى معتقدند كه ابتدا بايد كسى را كه سهم بيشترى مىگيرد ، ميّت فرض كنيم تا كسى كه سهم كمترى مىگيرد ، ابتدا ارث ببرد ، دليل اينها روايتى است كه در اين زمينه وارد شده است ؛ ر . ك : وسايل ، ج 26 ، ص 315 . گفته شده است كه ثمرهء اين قول بنا بر قول شيخ مفيد كه مىگويد هريك از آنچه ديگرى ارث برده نيز ارث مىبرد ، آشكار شود . ر . ك : شرح لمعه ، ج 8 ، ص 213 - 221 ؛ جواهر ، ج 39 ، ص 306 - 319 ؛ مفتاح الكرامه ، ج 8 ، ص 260 - 262 ؛ موسوعه فقهيه ميسّره ، ج 2 ، ص 80 - 81 . 4 . مشهور مىگويند در توريث آنچه كه به ميت مىرسد ، به وارثان زندهء وى داده مىشود ، نه وارثانى كه با وى مرده‌اند ؛ ليكن نزد شيخ مفيد هم به وارثان زندهء وى و هم به وارثانى كه با او مرده‌اند داده مىشود . ر . ك : مهذب الاحكام ( سبزوارى ) ، ج 30 ، ص 276 . [ مترجم ]