سيد ابراهيم سيد علوى

31

يادنامه علامه شريف رضى ( فارسى )

حضار محترم ! سيد رضى دانشمندى خوش سيما ، با مهابت ، صريح اللهجه ، و انسانى آزاده و بلند نظر ، مهربان و با وفا و داراى عواطف خارق العاده و همتى بس عالى بود . با همه گرفتارى كه داشت ، و آن همه شعرى كه گفته ، و رسائلى كه نوشته ، و رسيدگى به امور دار العلم ، و كارهاى ديگر ، توفيق يافت تا كتابهاى ارزنده و آثار گرانقدرى از خود به يادگار بگذارد ، كه از همه مشهورتر كتاب با عظمت نهج البلاغه است كه آن را در سال 400 ه ، يعنى شش سال قبل از وفاتش نوشته است . كتاب خلاف الفقها ، اخبار قضات بغداد ، حقايق التأويل فى متشابه التنزيل ، معانى القرآن ، مجازات الآثار النبويه ، و تعليقه‌اش بر ايضاح استادش ابو على فارسى ، خصائص الائمه ، و نهج البلاغه ، از آثار پر بار او در فقه و حديث و تفسير و بلاغت و غيره است ، ولى با كمال تأسف او همه جا به عنوان شاعرى مبرز شناخته شده تا يك دانشمند اسلامى ! او بعلاوه شاگردان نامدارى هم داشته است كه ده تن آنها شناخته شده‌اند . در اهميت مقام علمى و ادبى او شايد اين نكته كافى باشد كه وى در سن 23 سالگى قصيده‌اى در مرثيه ابو طاهر ناصر الدوله حمدانى ساخت كه از بس داراى الفاظ زيبا و معانى بلند بود ، استادش ابو الفتح ابن جنى موصلى دانشمند نحوى مشهور در گذشته سال 392 ه كتاب نفيسى در شرح ابيات آن نوشت ، و نبوغ و استعداد شكوفاى شاگرد نابغه‌اش را ستود ، و ما اين معنى را كمتر از استاد بزرگى نسبت به شاگرد جوانش سراغ داريم . نكته ديگرى كه بايد در اينجا ياد آور شويم اينست كه نهج البلاغه مشهورترين اثر سيد رضى كه پس از قرآن مجيد ، عاليترين كتاب عربى است كه جهان عرب و اسلام در اختيار دارد ، و گنجينه‌اى از علوم دينى و ادب عربى و معارف بشرى است ، براى نخستين بار طبق نوشته قطب الدين راوندى ، توسط دختر سيد مرتضى ، يعنى برادر زادهء سيد رضى ، از مؤلف آن يعنى عمويش رضى ، روايت شده است . آيا اين نكته براى ما جالب نيست كه افزون از هزار سال پيش ، كتابى با اين عظمت توسط دختر يا بانوئى روايت شود ؟ يعنى سيد رضى آن را براى برادرزاده‌اش درس گفته و آن دختر يا بانوى هوشمند پس از فراگيرى رموز و معانى عميق آن ، اجازهء روايت آن را از عموى دانشمند عاليقدرش گرفته است . بارى ، سيد رضى ، اين نابغه نامى ، و دانشمند انديشمند كم نظير و نويسندهء سرايندهء بلند آوازه ، در اوج شهرت و يك دنيا آمال و آرزوهاى طلائى در روز يكشنبه ششم محرم سال