بىنظير أسفار از آنها استفاده نموده است پيدا نمودم به غير از دو رسالهء كوچك از قدما كه أو در سفر نفس أسفار و برخى ديگر از آثار خود از اين دو رساله اسم برده است « 1 » . براي نمونه يك مورد نامستند و مجهول در آثار ملا صدرا وجود ندارد . منابع مورد استفادهء أو در علم كلام كتب معروف كلام از قبيل « شرح مقاصد » و « مواقف » و « شروح تجريد » علامهء طوسى از قبيل : شرح قديم و شرح قوشچى و شرح علامه و حواشي فخريه و خفرى و حواشي سه‌گانهء دوانى « قديم ، جديد ، أجد » و حواشي و آثار دشتكى و غيراينها از كتب كلام از قبيل آثار امام فخر رازى « 2 » در كلام و فلسفه و آثار غزالى در عرفانيات و اخلاق « جواهر القرآن » و « احياء العلوم » است و از آثار اقدمين به « اثولوجياى شيخ يونانى » بيشتر از هركتاب علمى توجه داشته است و استفادهء أو از اين كتاب در مسائل مهم از قبيل حركت جوهر و اتحاد عاقل و معقول و مسألهء علم حق و برخى از مسائل مربوط بمعاد جسمانى اتحاد نفس با عقل فعال و مسألهء وحدت وجود و غيراينها واضح و آشكار است و خود بدين معنى در جميع كتب علمى تصريح نموده است و از كسى پنهان ننموده است . بيشتر تحقيقات علمى ملا صدرا از أفكار قدما از اثولوجيا است و مأخذ آن موجود است و اين كتاب بىنظير مهمترين منبع علمى آخوند ملا صدرا است و از استناد جستن متعدد ملا صدرا و افتخار بر اين معنى كه أو قابليت آن را دارد كه اين

--> ( 1 ) - و در جواهر و اعراض و رسالهء حركت ، ملا صدرا بكلمات جماعت زيادى از قدماى يونان در اثبات حركت جوهري استناد و استشهاد جسته است اين ماخذ در دست عموم فضلا نبوده است اين دليل بر كمال انصاف ملا صدرا است كه با كمال احترام و دقت تام از اين كتب و منابع اسم برده است . ( 2 ) - ملا صدرا در تفسير خود بر قرآن و شرح أصول كافى بطور تفصيل متعرض عقايد متكلمان شده است و در كتب فلسفي و عرفانى اين اندازه بمباحث كلامى نپرداخته است .