اعمال و افعال و ملكات حاصله از اعمال و تكرر افعال محشور مىشود . فرق بين صور دنيويه و اخرويه اين است كه : صور دنيويه حجاب و ستر و بمنزلهء سرپوشى است نسبت به صورت اخروى . در باطن اين بدن ظلمانى مادي صورتي شبيه بلكه عين اين صورت و ليكن صورتي ادراكى و علمى مىباشد . در اشراق سابع حقيقت ارض محشر را تقرير فرموده است . در ارض محشر شهداء و نبيين حاضرند و در حضور آنها موازين قسط برقرار ميگردد . « ارض - المحشر هي هذه الأرض التي في الدنيا الا انها يتبدل غيرالأرض فتمدّ مدّ الأديم » فلا ترى فيها عوجا و لا امتا » . در اشراق بعد ، حقيقت صراط را بيان نموده و وجوه فرق بين اقسام صراطات را نيز تقرير كرده است و ببحث نشر كتب و صحايف پرداخته . كتب و صحايف را بر طبق مبانى خود صحيفهء وجود نفس باعتبار اشتمال بر صحائف اعمال و افعال ميداند . كتب را بر چند قسم باعتبار ولايت و اطوار نفس محشور در آخرت دانسته و بعد ببحث و تحقيق در حساب و ميزان پرداخته و لطائف و دقايقى را در اين زمينه بيان فرموده است و حقيقت نفخ را تقرير كرده و وجوه فرق بين قيامت صغرى و كبرى را تحقيق كرده است « 1 » . در اين قسم از مطالب مبانى أهل عرفان را با موازين و تحقيقات خود وفق داده .

--> ( 1 ) - ملا صدرا در اين مباحث از عرفا متأثر شده است اغلب اين تحقيقات در كتب عرفا موجود است و ملا صدرا از مواضع مختلفه اين أقوال را جمع كرده و سروصورت داده است . همين بحث قيامت صغرى و كبرى را عارف قيصرى در مقدمه فصوص بيان نموده است . و همچنين بحث مظاهر جنت و نار را . ما در شرح خود بر مقدمهء قيصرى بطور اشباع اين مباحث را تقرير كرده‌ايم و بر طبق طريقهء ملا صدرا از آن بحث نموده‌ايم . شرح مقدمهء قيصرى چاپ 1385 ه ق عود الروح و مظاهره اليه تعالى ص 564 تا ص 586 فصل نهم ص 516 تا ص 535 . « ان للجنة و النار مظاهر في جميع العوالم »