در حكمت صادقيه مطالب ناتمام زياد ديده مىشود . نگارنده نقد مفصلى بر اين رساله نوشته‌ام كه مستقلّا بايد بطبع برسد . ملا حمزهء گيلانى از تلاميذ ميرزا محمد صادق است كه بنابر نوشتهء حزين لاهيجى در اواخر محاصرهء اصفهان بدست افاغنه يعنى در سال 1134 م فوت كرده است « 1 » . * * * حكما و دانشمندان بعد از طبقهء اردستانى : ملا حمزهء گيلانى م ، 1134 و آقا ميرزا محمد الماسى « 2 » م ، 1154 و ملا اسماعيل « 3 » خواجوئى م ، 113 و ملا عبد اللّه حكيم مىباشند .

--> ( 1 ) - هجوم افاغنه باصفهان از مصبيتها و بلاياى فراموش نشدنى است كه لطمه‌يى بزرگ بمردم ايران وارد ساخت . كثيرى از دانشمندان بزرگ اسلامى در اين فتنه متوارى شدند و كتب بسيارى در علوم مختلفه از بين رفت . مطالعه تاريخ اين واقعه خيلى دلخراش است . محمود افغانى بتحريك ملا زعفران نام افغانى صوفى مرشد « خذله اللّه تعالى » آثار زيادى از معارف اسلامى شيعى را از بين برد . ( 2 ) - محمد تقى بن ميرزا كاظم بن ميرزا عزيز اللّه بن مولى محمد تقى مجلسى گويا در فلسفه ملا صدرا پخته و وارد بوده است و شايد أو منشأ ترويج أفكار آخوند بوده است . ( 3 ) - ملا اسماعيل خواجوئى بن محمد رضا ، علاء الدين محمد . مازندرانى م ، 1173 ه ق از مدرسين بزرگ و عاليمقام و از اعاظم علماى اماميه در عصر خود بوده است . آقا جمال خوانسارى رساله‌يى در حدوث عالم و تقرير زمان موهوم بنابر مرام أهل جدل و كلام و رد بر حدوث دهري مير داماد و انتصار از مذاهب أهل جدال نوشت . ملا اسماعيل سخنان جمال المحققين را مردود مىشناسد و بنحو أعلى و أتم برهان بر بطلان قول أو اقامه نمود از اين رساله معلوم شود كه ملا اسماعيل يكى از حكماى بزرگ و محقق عصر خود بوده است . ملا اسماعيل رساله‌يى در رد بر وحدت وجود نوشته است و برخى از اقسام وحدت وجود را كه مختار جهال صوفيه است مردود دانسته است و أحيانا در برخى از موارد خلط مبحث نيز نموده ، مادر منتخبات فلسفي و سير فلسفهء اسلامى از زمان مير -