ملا اسماعيل حواشي بر شوارق دارد كه عين عبارات آخوند را در مقام تحقيق مطالب ذكر كرده است . وى رساله‌يى كه در جواب شيخ احمد احسائى تأليف كرده است بسيار عالمانه و تحقيقى است اگر شخص وارد در فلسفه آن رساله را ملاحظه كند خواهد ديد كه ملا اسماعيل نظير ملا صدرا مبانى فلسفي را برشتهء تحرير در ميآورد و شايد نتوان فرقى قائل شد « 1 » . حاج ملا هادي م ، 1288 ه ق سبزوارى . صاحب حاشية بر اين كتاب و آخوند ملا آقاى قزوينى از شاگردان همين ملا اسماعيل ميباشند « 2 » . * * * *

--> - يكى از شاگردان بزرگ آخوند ملا آقا مرحوم آخوند ملا يوسف حكمى قزوينى بود كه از مدرسان حكمت الهى بشمار ميرفت . ( 1 ) - اين رساله همان رد بر هفوات احسائى است بر عرشيهء آخوند ملا صدرا . رسالهء ملا اسماعيل كه در حواشي عرشيه و اسرار الآيات چاپ شده است بر خلاف توهم اغلب أهل علم ناتمام است و فقط بر قسمتهاى أول كتاب است . ( 2 ) - آخوند ملا آقاى قزوينى بيشتر بدرس آخوند نوري حضور بهمرسانيده است . و ساير اساتيد آن عصر را درك نموده است . آقا ميرزا رفيعاى قزوينى جد أستاذ حقير آقاى حاج ميرزا ابو الحسن قزوينى يكى از تلاميذ بزرگ ملا اسماعيل است .