صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمه 102

الشواهد الربوبية في المناهج السلوكية ( مقدمه فارسى وحواشي سبزوارى )

او أهل تحقيق و تدقيق است و فيض همان كلمات ملا صدرا را تقرير كرده است . ولى فيض در حكمت ذوقى و تصوف بر ملا عبد الرزاق ترجيح دارد و در علوم نقليه صاحب نظر و داراى تأليف و تصنيف است و ملا عبد الرزاق شايد أصلا در علوم نقلى و مباحث تحقيقى فقه و حديث و رجال وارد نبوده است و يا اطلاعات وسيعى از اين علوم نداشته است « 1 » . * * * شيخ حسين تنكابنى يكى ديگر از تلاميذ ملا صدراست كه در أفكار فلسفي مانند فيض تابع مشرب أستاذ خود مىباشد ولى در علميت بمقام و مرتبهء فيض و لاهيجى نميرسد . رساله‌يى در وحدت وجود نوشته است و رساله‌يى نيز از أو در حدوث عالم وجود در حواشي مشاعر بطبع رسيده است . برهان أو بر حدوث همان برهان مير داماد بر حدوث دهري است كه بسبك فلسفه ملا صدرا تقرير شده است . * * * قاضى سعيد قمّى متوفاى 1103 يا 1104 از دانشمندان و مدرسان فلسفه و تصوف در عصر خود مىباشد . قاضى سعيد با آنكه در تصوف شخصي وارد و قريحهء أو بالذات متمايل بتصوف است ولى معذلك در دقايق مباحث علمى پابند به أفكار ملا رجبعلى است و مثل اينكه زياد بقواعد و قوانين و اصولى كه ملا صدرا مقرر كرده پابند نبوده است از طرز تحرير و تأليف أو معلوم مىشود چندان وارد بافكار ملا صدرا نبوده است با آنكه روى مشرب تصوّف بايد به غير ملا صدرا نگرود .

--> ( 1 ) - فيض در علوم نقلى از تلاميذ سيد ماجد بحرانى است .