فلسفى « فلسفهء مشّاء و اشراق » حكيمى راسخ و صاحب‌نظر و متبحر بود و غزالى و فخر رازى هرگز بمقام و مرتبهء أو در فنون حكميه نميرسند . كسى كه بمبانى فلسفهء اسلامى وارد باشد تحول عجيبى را كه از آثار و انظار شهاب الدين سهروردى در فلسفهء اسلامى حاصل شد نمتيواند انكار نمايد « 1 » . از جمله كسانى كه بعقايد و آراء شيخ اشراقى بديدهء احترام مينگرند فيلسوف بزرگ عصر صفويه سيد محقق داماد است كه از شيخ اشراق زياد متأثر شده است . تأثير أفكار شيخ اشراق در انظار فلاسفهء بعد از خود قابل انكار نيست و در تحقيقات فلسفي خصوصا ربوبيات از شيخ رئيس كمتر نيست . ما بر طبق بررسى كاملى كه در آراء و عقايد فلاسفه و عرفاى اسلامى نموده‌ايم چنين معتقد شديم كه أفكار شيخ اشراق منشأ تحول عجيبى در فلسفه و عرفان اسلامى گرديد و محل ظهور برخى از أفكار و عقايد أو كتب تحقيقى ملا صدراى شيرازى است . ما در شرح حال و آراء فلسفي ملا صدرا « 2 » و مقدمهء شرح مشاعر موارد اختلاف ملا صدرا را با شيخ رئيس و اتراب و اتباع أو بيان نموديم و اثبات كرديم كه كتب ملا صدرا بمراتب در بيان تحقيق مسائل فلسفي و تدقيق در معضلات فن الهى عميق‌تر و محققانه‌تر از أفكار و آثار شيخ است ، و اتباع و طرفداران فلسفهء أو بر روىهم بر طرفداران شيخ ترجيح دارند و مكتب فلسفي و محيط تدريس آنها ساليان

--> ( 1 ) - عرفاى اسلامى نيز بشيخ اشراق و أفكار أو توجه عجيبى داشته‌اند ابن تركه ابو حامد صاحب تمهيد - القواعد و شارح تمهيد ابن تركه از احفاد ابو حامد در آثار خود از شيخ اشراق اسم برده‌اند . شارح مفتاح حمزهء فنارى مؤلف مصباح الانس در مباحث عالم مثال بنقل تحقيقات اين حكيم متأله پرداخته است . ( 2 ) - طبع مشهد 1342 ه ق .