بسمه تعالى اثرگران سنگى ديگر از رازي بزرگ از محمد بن زكرياى رازي نابغة بزرگ وطبيب بالينى بي نظير إيراني ( تولد 251 ، وفات 313 هجرى قمري ) آثاري بجاى مانده كه هر يك گنجينه بسيار ارزشمند وممتازى است كه قرنها سرچشمه اى براي سيراب كردن جويندگان علم وزيربناى علمي دانشمندان پس از أو بوده است وبا سپاس به درگاه خداوندى كه بهرحال در مجموعه انتشارات ويژه مؤسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى ومكمل تعدادى از اثار خارج از دسترس پژوهشگران ولو در شمارگان اند منتشر شده وبه كتابخانه ها ودانشگاهها در سراسر كشور ارسال شده است . اينك كتاب ارزشمند ديگرى از آن شخصيت استثنائي تحت عنوان كتاب الفروق يا ماالقارق يا كلام في الفروق بين الأمراض در قالب انتشارات ذكر شده در دسترس جويندگان دانش قرار ميگيرد در اين كتاب ، همانگونه كه رازي در سبب تأليف آن ذكر مى كند " لما رأيت أطباء الزمان لا يعرفون من الأمراض الاماتصوروه عن الكتب بدلائله وأسبابه المذكورة وكانت الأسباب والدلائل قد تشترك والأمراض قد تشبه وكانت الهمم قاصره عن تحصيل العلم بذلك بالقياس والاستخراج من الأصول والقواعد ، رأيت أن اجمع كتابا فيما يشتبه من الأسباب والدلائل والأمراض " بلحاظ وجود نشانى هاى مشترك در بيمارىهاى مختلف كه زمينه ساز اشتباه در تشخيص وطبعا در درمان بيماريهااست . رازي با اين اثر ابتكارى ونوآور ، جامعه پزشكى را از يكى از عمده ترين مشكلات وتهديدها به راه صواب وصلاح هدايت كرده است . تصحيح وتذييل اين كتاب گرانقدر را دكتر سلمان قطايه أستاذ دانشگاه حلب سوريه با افزودن فهرست ها وچكيده كتاب به زبان فرانسه بخوبى انجام داده است اگر جاى گله واعتراض هميشگى ما از محققين عرب باقي است چنانكه از ايشان هم در پيشگفتار بدون اشاره به زادگاه ومليت إيراني رازي مى نويسد أو ( رازي ) از مشهور ترين پزشكانى است كه انها را عرب مى ناميم زيرا در تمدن عربى رشد كرده اند وبه زبان عربى درس خوانده ودرس داده اند ودر سايه حكومت عربى وتمدن ودين آن زندگى كرده اند كه بسيار نادرست ودور از انصاف است واگر غربى ها بخصوص كشورهاى انگليسى زبان در زمان ما كه أكثر مقالات علمي ومجلات معتبر جهانى به زبان انگليسى منتشر مى شوند ادعاى مشابهى را براي دانشمندان اين زمان در سراسر جهان كنند آيا چنين ادعائى را دكتر قطايه وهمفكران ايشان منصفانه وشرافتمندانه مى دانند ؟ بهرحال جاى كتاب در ميان آثار منتشر شده قبلي خالى بود واميد مى رود به بهترين وجهي مورد بهره بردارى قرارگيرد وشايد بجا باشد آرزو كنيم كه هرچه زودتر شاهد انتشار ترجمه فارسي اين اثر ارزشمند از اين دانشمند بزرگ إيراني باشيم . /