و كافر كامل الكفر و كامل العصيان در وقت احتضار ، پيغمبر و ائمّه عليهم السلام را ببيند و از ايشان بيمها به عذاب دوزخ بشنود و جان كندن بر او دشوار گردد و چون داخل قبر شود دو فرشته با صورت مَهيب نزد او آيند و او را از پروردگار و دين و پيغمبرش سؤال نمايند و او در جواب درماند پس گرزى عظيم بر سرش زنند چنان كه از صداى آن همهء حيوانات روى زمين بترسند مگر جنّ و انس كه آن را نشنوند پس او را به عذاب دوزخ بيم كنند و درى از دوزخ بر قبر او بگشايند و از مار و عقرب و حشرات آن بر او مسلّط سازند پس او را مىگزيده باشند تا روز قيامت . و ديگرانرا سؤالى نباشد و ايشانرا اعتبارى نكنند تا روز بعث . و سبب نعيم قبر و عذاب آن ، اعمال و اخلاق آنكس است كه مصوَّر به صُوَر حَسَنهء ملذَّه ، يا قَبيحهء مولمه مىگردد « إِنَّما هِيَ أَعْمالُكُمْ تُرَدُّ إِلَيْكُمْ » « 1 » . ستم از غمزه مياموز كه در مذهب عشق * هر عمل اجرى و هر كرده جزايى دارد « 2 » « يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً » « 3 » . گاه به ما لطف او گاه بلا مىرسد * صورت اعمال ماست آنچه به ما مىرسد و در خبر است كه دوزخى ، آتش با خود به دوزخ مىبرد . اى واى بر آنكه وقت رفتن ز جهان * با خود دل پاك و جان آگاه نبرد بعضى از اهل علم گفته‌اند كه آن مار كه عاصى را در قبر خواهد گزيد امروز

--> ( 1 ) - آدرس و توضيح آن در ص 54 خواهد آمد . ( 2 ) - از ديوان حافظ . ( 3 ) - آل عمران : 30 . : « روزى كه هركسى هركار نيكى كه كرده حاضر بيابد و هركار بدى كه كرده ؛ دوست دارد كه كاش ميان او و كارهاى بدش جدايىِ دورى مىبود » .