الفيض الكاشاني
مقدمه 29
مجموعة رسائل ( فارسى )
ساعتى تأمّل كن در سرگردانى افلاك و حيرانى آب و خاك و آمد شُدِ شب و روز و طلوع و غروب خورشيد جهان افروز : « إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ » « 1 » . و لحظهاى متفكّر شو در گردش ستاره و سرگشتگى ثوابت و سيّاره : « وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ » « 2 » * . و لَمحهاى بنگر در بحر و بَرّ و جريان سفينه بر روى آب زَخّار « 3 » با احمال و اوزار : « وَ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ » « 4 » . و در سيرِ كشتى بيابان و چگونگى خلقت آن : « أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ » « 5 » . دَمى مرغان را نظر كن كه در ميان هوا چون باز داشته ، و هر يك را به لونى و صوتى و صورتى نگاشته : « أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » « 6 » . و زمانى رنگهاى طاووس را به نظر آر و دَمى بر نغمههاى هَزار « 7 » گوشدار :
--> ( 1 ) - آل عمران : 190 . : « همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد شُدِ شب و روز خردمندان را نشانههاست » . ( 2 ) - الأعراف : 54 . : « و خورشيد و ماه و ستارگان را [ بيافريد ] در حالى كه رامِ فرمان اويند » . ( 3 ) - درياى زَخّار : پرآب و موّاج . ( 4 ) - الحجّ : 65 . : « و كشتىها در دريا به فرمان او مىروند » . ( 5 ) - الغاشية : 17 . : « پس آيا به شتر نمىنگرند كه چگونه آفريده شده ؟ » . ( 6 ) - النّحل : 79 . : « آيا به پرندگانِ رام شده در فضاى آسمان ننگريستند ؟ هيچ كس جز خدا آنها را نگاه نمىدارد . همانا در آن براى مردمى كه ايمان آورند نشانههاست » . ( 7 ) - بلبل .