« مقالهء اولى » « در بيان شمّه‌اى از حقيقت حال علم و علما » بايد دانست كه آدمى از ديگر حيوانات به گوهر دانش وبينش گرامى گشته است و به واسطهء عقل و دانايى از آفرينش بر سر آمده و همه را به فرمان خود درآورده ، چنان كه كريمهء « 1 » « وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً « 2 » » بدان اشاره فرموده . هرچه در اين سرا بود جمله از آنِ ما بود * آمده‌ام كه مال خود جمع كنم بدر بَرَم « 3 » و اين گوهر دانش اگرچه انواع بسيار دارد [ و ] ليكن از ميان همه برگزيده و گرامى دانشِ حكمت است كه در شأن او آمده كه « وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً » « 4 » ، [ چه ] از اين « 5 » علم حقيقت اشياء هويدا مىگردد ، و خصوصاً شناختِ نفسِ خويشتن كه سرمايهء تحصيل حقايق و معارف الهى است كه از « 6 » آنجا معرفت مبدأ و معاد كه انبياء - صلوات اللَّه عليهم - به جهت آن فرستاده شده‌اند

--> ( 1 ) - الف و ب : « آيهء » . ( 2 ) - الجاثية : 13 . ( 3 ) - از ديوان مؤلّف رحمه الله . ( 4 ) - البقرة : 269 . ( 5 ) - الف : « آن » . ( 6 ) - الف : « در » .