إسحاق بن ابراهيم بن أبي الرشيد بن غانم الطائي السجاسي الفارسي

پيشگفتار 25

فرائد السلوك في فضائل الملوك ( فارسى )

همين قول را مرحوم آقا بزرگ در الذريعه نيز آورده است : « فرائد السلوك فى فضائل الملوك : لاسحاق بن ابراهيم بن ابى الرشيد بن غانم الطائى السجاسى فارسى ، الفه لاتابك اوزبك فى عشرة فصول فى ( رجب 609 - 610 ) يوجد منه نسخة بباريس كمافى ( دربارهء نسخه‌هاى خطى 1 : 223 ) . 69 آقاى احمد منزوى در فهرست نسخه‌هاى خطى ذيل فرائد السلوك فى فضائل الملوك با رؤيت نسخه پاريس مىنويسد : 10 باب ، رجب 609 تا رجب 610 پاريس 936 فيلم آن در دانشگاه تهران موجود است تهران : دكتر قاسمزاده ، 1095 در ديباچه نام نگارنده ادهم واعظ قزوينى تبريز 1231 . 70 در فهرست ميكروفيلمهاى كتابخانه مركزى دانشگاه تهران از فرايد السلوك فى فضائل الملوك چنين ياد شده است : اياصوفيا 1995 روز دوشنبه 15 ذ ق 686 ، 236 گ ، با تملك 29 رمضان 744 وقف سلطان محمود خان به گواهى احمد شيخ‌زاده مفتش اوقاف حرمين . بنام مظفر الدين ازبك بن محمد ايلدگز و اتابك اعظم محمد ( 607 تا 622 ) از اتابكان آذربايجان ( 15 پ ) مورخ 1 رجب 609 - 1 رجب 610 در ده باب عقل ، علم ، عدل و ظلم ، جود ، عزم ، حزم ، حكمت ، شجاعت ، عفت ، مكارم اخلاق . 71 مرحوم نفيسى در كتاب « تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى » مىنويسد « اسحق بن ابراهيم بن ابو الرشيد از نويسندگانى است كه از احوالش اطلاعى نيست و همين‌قدر پيداست كه در اواخر قرن ششم و اوائل قرن هفتم زيسته و مؤلف كتابى است در حكايات به فارسى فصيح و روان بنام فرائد السلوك فى فضائل الملوك كه در 610 تأليف كرده است . » 72 درهرحال درين منابع و گاهى بنقل از يكديگر ، بيشتر نگارش كتاب به شمس سجاسى نسبت داده شده اما درين ، جاى ترديد است . زيرا شمس سجاسى در روزگار خود شاعرى معروف بوده « در سنهء اثنى و ستمائه به تبريز درگذشت و در مقبرة الشعراء مدفون شد اشعار خوب دارد . ديوان ظهير فاريابى جمع‌كردهء اوست » 73 - درحاليكه درين سال مصنف چهل ساله بوده و در شاعرى نيز شهرتى نداشته و تازه در پى آنست تا در كنار نويسندگى قدرت شاعرى خود را نيز بر منصه بروز و ظهور نشاند : « و چون در اتمام اين خدمت بدين مقام رسيذم و در جمع اين تأليف بذين موضع پيوست انديشه افتاذكى قصيدهء در مدح ذات كريم و وصف ارسال اين خدمت نظم بايذ داذ و درين صحيفه درج بايد كرد كى پيوسته مجلس همايون خذاوند بابناء فضل غاص باشذ و باصحاب هنر محفوف كى تا هرگاه كى در آن همايون مجلس اين كتاب را مطالعه فرمايند دانند كى بنده بر هر دو طرف قادر بوذه است و بر هر دو شيوه ماهر . هم در بيان نثر سخن‌گزار و هم در ميدان نظم چابك‌سوار . و القصيدة المصنوعة المفيدة هذه » ص 76 . و البته با توجه مردم سخن‌شناس و سخن‌سنج به اين قصيده و ده قطعهء ديگر ، درجهء ضعف وى در شاعرى بدرستى هويدا مىگردد هرچند در نويسندگى يد طولائى