هر كه را دوست دارى أو را دوست داشته‌اى وبه هر چه روى آورى به أو « 1 » روى آورده‌اى « 2 » وبندگى هر كه به جاى آورى « 3 » ، بندگى أو به جاى آورده‌اى واگر چه ندانى . وكلّ معزّي بمحبوب يدين له * جميعهم لك قد دانوا وما فطنوا « وَقَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ » « 4 » ؛ وذلك لأنّه ما عبد الغير إلّالتخيّل الألوهيّة فيه . آنان كه به عشق اين وآن ساخته‌اند * غافل ز تو عشق با بتان باخته‌اند حقّا كه نديده‌اند در روى بتان * جز روى تو را اگر چه نشناخته‌اند وبيان ذلك : أنّ كلّ محبّ ، فإمّا أن يحبّ نفسه أو يحبّ « 5 » غيره . ومحبّة الغير ؛ إمّا لحسنه وجماله أو لإحسانه وكماله أو لمجانسة بينه وبين المحبّ ؛ أمّا محبّة النفس ، فهي أشدّ وأقوى ؛ لأنّ « 6 » المحبّة إنّما تكون بقدر الملائمة والمعرفة ، ولا شيء أشدّ ملائمة لأحد من نفسه ، ولا هو بشيء أقوى معرفة منه بنفسه . ولهذا جعل معرفة نفسه مفتاحاً لمعرفة ربّه ، ووجود كلّ أحد فرع لوجود ربّه وظلّ له ، فمحبّة نفسه ترجع إلى محبّة ربّه . چون آفتاب در آيينه تابد ، آيينه خود را « 7 » آفتاب يابد ، لا جرم خود را دوست گيرد . ودر حقيقت اويى أو آفتاب است ، چه آيينه قابلى بيش نيست ، اوست كه خود را دوست مىدارد در تو . وأمّا محبّة الغير لحسنه وجماله أو لقربه من اللَّه وكماله ، فذلك لأنّ الجمال محبوب لذاته ، سواء الجمال الظاهر والصورى أو الباطن والمعنوي : ( واللَّه هو الجميل ، وهو يحبّ الجمال ) « 8 » ، فيحبّ نفسه . غير أو نشايد كه جمال بود « 9 » يا كمال باشد ؛ زيرا كه هر حسن وجمال

--> ( 1 ) - مر : با آن . ( 2 ) - الف : آورى . ( 3 ) - الف : - وبندگى هر كه به جاى آورى . ( 4 ) - الإسراء : 23 . ( 5 ) - الف : - يحبّ . ( 6 ) - مر : إلّاأنّ . ( 7 ) - مر : در خود . ( 8 ) - الكافي ، ج 6 ، ص 438 ، ح 1 ؛ الخصال ، ص 613 . ( 9 ) - الف : باشد .