رنگ عدم نمىگيرد ، [ پس ] ذات هيچ چيز را معدوم نمىتوان « 1 » ساخت . مثلًا اگر چوب را به آتش بسوزى ذات أو معدوم نشود ؛ بلكه صورت أو « 2 » متبدّل « 3 » گردد وبه هيئت خاكستر ظهور كند . واجب الوجود ذاتي است كه در جميع أحوال باقي وثابت است وآن نفس وجود مطلق است . وممكن الوجود صور وأحوال كه تبدّل مىيابد وآن وجودات مقيّده « 4 » است « 5 » كه عبارت از ماهيّات است : « ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْباطِلُ » « 6 » . وايجاد حقّ تعالى « 7 » عالم را ظهور نور حقيقت مطلقهء اوست به صور مختلفهء متعدّدهء أو كه مشاهده مىكنى . ويناسب هذا ما قيل : التصريف تحويل الأصل الواحد إلى أمثلة مختلفة لمعان مقصودة لا تحصل « 8 » إلّابها . مصدر به مثل هستى مطلق باشد * عالم همه اسم وفعل مشتق باشد چون هيچ مثال خالى از مصدر نيست * پس هر چه در أو نظر كنى حقّ باشد [ 11 ] كلمة فيها إشارة إلى استغنائه عزّوجل عمّا سواه مطلق بي مقيّد نباشد ومقيّد بي مطلق صورت نبندد . امّا مقيّد محتاج است به مطلق ومطلق مستغنى از مقيّد ، پس استلزام از طرفين است واحتياج از يك طرف ، و « 9 » چنانچه « 10 » حركت يد وحركت مفتاح كه در يد است .

--> ( 1 ) - مر : نمىتواند . ( 2 ) - دا : - أو . ( 3 ) - مر : مبدّل . ( 4 ) - مر : مقيّد . ( 5 ) - الف : - است . ( 6 ) - الحج : 62 . ( 7 ) - دا : - تعالى . ( 8 ) - دا : لا تحصيل . ( 9 ) - الف ، مر . و ( 10 ) - مر دا چنانكه .