أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 48

كنوز المعزمين ( فارسى )

در كتاب كنوز المعزّمين مطابق نسخهء ( س ) كه طبع اوّل است در مقالت اوّل و پنجم متعرّض حركت حروف عناصر شده و در هر دو موضوع نوشته است كه حروف آتشى را فتح و بادى را كسر و آبى را جزم و خاكى را ضمّه دهند « 1 » و بنا بر اين كلمهء اجهب بر اساس اين دايره چنين نوشته شود [ اجهب ] . امّا در نسخ ديگر كه طبع دوم از روى آنها شده در فصل هفتم متعرّض اين مبحث شده و در غالب نسخه‌ها نوشته است « هر حرف كه حارّ باشد منصوب كنيم و حرفى كه يابس باشد مرفوع كنيم و حرفى كه بارد باشد مجرور كنيم و حرفى كه رطب باشد مجزوم كنيم » « 2 » . و در بعض نسخ بارد را مجزوم و رطب را مجرور نوشته كه موافق عقيدهء مشهور و اصحّ اقوالست تقسيم حروف بكواكب سبعه در تقسيم حروف بكواكب سبعهء سيّاره ، اسهل قواعد اين است كه حروف دايرهء اجهب را كه اساس اعمال كتابست ( و بر اين قياس در ساير دواير حروف ) از حرف اوّل تا آخر كه در اين دايره الف و قاف است بهفت بخش كنند و بخش اوّل را به ترتيب حروف دايره قسم كوكب زحل كنند - و همچنان ساير كواكب را از علوى بسفلى و از بالا بپايين يعنى از زحل تا قمر ملاحظه كنند . - بديهى است كه بهر كوكب چهار حرف ميرسد [ 4 7 : 28 ] - نتيجه‌اش با حاصل فصل پنجم كتاب كه طريق عمل را قدرى دشوارتر نوشته يكى است به اين قرار :

--> ( 1 ) - ص 8 و 14 متن كتاب . ( 2 ) ص 33 نسخهء طبع شده .