ج ز ك س ق ث ظ [ آبى سردتر ] - د ح ل ع ر خ غ [ خاكى سرد خشك ] . ظاهر اين گفتار به نظر راجح ميرسد ، زيرا كه مقصود علماى فنّ از اين تقسيمات حصول نتيجهء تأثير و تأثر است و اين معنى با تفكيك قواى فاعله از منفعله امكان‌پذير نيست . - وانگهى مطابق قول مشهور ، با عنصر هوا طبيعت يبوست همراه مىشود و حال آنكه بعقيدهء حكما عنصر هوا حارّ رطب ، و عنصر نار حارّ يابس است . هر چند تقسيم حروف بعناصر با تقسيم طبايع فرق دارد ، و در اين عمل تناسب و تلازم ملحوظ نبوده ، امّا رجحان رعايت اين امر ، واضح و معلوم است . حركت و سكون حروف طبايع و عناصر چون تقسيم حروف بطبايع و عناصر معلوم شد اين بحث پيش مىآيد كه هر حرفى در خواندن و نوشتن چه حركت و اعرابى به خود ميگيرد . فايدهء اين مبحث در تركيب و قرائت و كتابت كلمات و خواندن اوراد و عزيمه‌ها و سؤال و جوابهاى جفرى به خوبى معلوم و ظاهر مىشود . امّا در نوع حركت و سكون چون مناسبات استحسانى و ذوقى در كار است سليقه‌ها و عقايد ارباب فنّ دربارهء آن مختلف شده و ارجح اقوال مخصوصا با آن نظر كه در رعايت طبايع مركّبه داشتيم عقيدهء مشهور است از اين قرار كه حروف آتشى حارّ را نصب يعنى فتحه دهند بتناسب معنى فارسى ( زبر ) و عربى نصب ( بر افراشتن ) با مرتبهء عنصر نار كه از عناصر ديگر