أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 43

كنوز المعزمين ( فارسى )

حروف نظيره : ث ظ م ف ذ غ ن ت ص ض ع ح ط ق از اين حروف هفت جمله تشكيل مىشود كه آن را دايرهء اجهب و دايرهء اجهبى مىگويند : اجهب ، و زرد ، يكشخ ، لسثظ ، مفذغ ، نتصض ، عحطق . پس حرف ( ث ) در اين دايره نظيرهء الف است ، و حرف ( ظ ) نظيرهء ( ج ) ، و ( م ) نظيرهء ( ه ) ، ( ف ) نظيرهء ( ب ) - و بر اين قياس باقى چهارده حرف سطر دوم نظيرهء حروف اساس باشد . چون دايرهء اجهب معلوم شد تقسيم حروف بعناصر و طبايع اربعه « 1 » و كواكب سبعهء سيّاره و بروج اثنا عشر و ديگر تقسيمات با قواعدى كه در دست داريم آسان گردد و تفصيل آن را به زودى خواهيم گفت . دايرهء اجذش و ارغى حروف اين دو دايره نيز از دو سطر اساس و نظيره تشكيل شود هر سطر داراى چهارده حرف . حروف اساس دايرهء اجذش : ا ج ذ ش ظ ق ن ب ح ر ض ع ك و حروف نظيره : ت خ ف ص غ ل ه ث د س ط ز م ى

--> ( 1 ) - مقصود طبايع چهارگانه است بعقيدهء اطبّا و حكماى قديم يعنى دو قوّهء فاعله ( حرارت و برودت ) و دو قوّهء منفعله ( رطوبت و يبوست ) - در محل ديگر باز هم گفته‌ايم ( حواشى ص 32 ) كه مقصود قدما از رطوبت و يبوست نه ترى و خشكى ظاهرى است كه با دست بسوده شود بلكه مراد از رطوبت سهولت تشكّل ، و يبوست دير پذيرندگى شكل است - و بدين سبب هوا را رطب ميگويند كه به صورت هر بعد و حجمى زود متشكل ميگردد .