سخن رانده است ، دوم اجسام سفلى ، سوم اجرام سماوى . امّا اجرام سماوى بدون انضمام قوابل ارضى و عنصرى تأثير نتوانند كرد . معجزات و كرامات و سحر مربوط بقوّت نفسانى و نيرنجات معلول تأثير اجرام ، عنصرى و طلسمات از قبيل تأثير فواعل سماوى در منفعلات عنصرى است . امام فخر الدّين رازى در ضمن شرح عبارت فوق ، تحقيق در امكان و چگونگى وقوع خوارق عادات را بيكى از تأليفات خودش موسوم به السر المكتوم حواله مىكند « 1 » و خود او با آن همه احاطه و تبحّر كه در علوم عقلى و نقلى داشت و با آن درجه شك و ترديد و انكار كه در مباحث علمى حتى در قضاياى منطقى و فلسفى از وى سراغ داريم تا او را امام - المشكّكين لقب دادند نيز مانند شيخ تأثير فنون غريبه را تصديق و آن را با مبانى علمى و عقلى تطبيق كرده است ! بعقيدهء نگارنده براى ظهور انواع خوارق عادات از كرامت و معجزه و سحر و دعا و طلسم و اعداد و جفر و تعويذ و رقيه و عوذه و احراز و حجب و غيره و غيره مخصوصا از قوّت نفسانى و جمعيّت حواس و قواى مكنونهء بشرى غافل نبايد بود و نكتهء عالى ( العارف يخلق بالهمّة ) را فراموش نبايد كرد در قرآن مجيد مىفرمايد : سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ - و در جاى ديگر وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ بيش از اين فعلا مجال گفتگو در اين موضوع نيست . اين سخن را ترجمهء پهناورى * گفته آيد در مقام ديگرى

--> ( 1 ) - ثمّ ارجع الى السّر المكتوم ان كنت راغبا فى التحقيق .