سنجش رسائل مشكوك اوست . - حال ببينيم كه مقدّمات فوق براى منظور ما چه نتيجه مىبخشد . به نظر اين جانب مجموع قرائن بر قديمى بودن نثر كتاب دلالت مىكند و قدر مسلّم اين است كه انشاء آن متعلّق بقبل از قرن نهم هجرى است و اگر آثار تازگى مخصوصا در بعض نسخ اين كتاب ديده مىشود بسبب تحريف و تصحيف و مداخله‌هاى بىمورد نسّاخ است كه انشاء كتاب را از كهنگى انداخته و لباس تازه و نو در آن پوشانيده‌اند . خوشبختانه نسخ قديمتر مربوط بقرن 8 - 9 از اين رساله بدست آمد كه از دستبرد و دستكارى كاتبان بعد مصون و علائم اصالت قديم در آن باقى مانده است . امّا مقايسه با ساير نوشته‌هاى شيخ : اگر نثر اين كتاب با دانشنامه و رسالهء نبض همانندى و هم آهنگى نداشته باشد با بعض رسائل ديگر كه به دو نسبت داده‌اند ، از قبيل رسالهء فارسى نفس كه اصل عربى آن موسوم بفصول است و رسالهء ظفرنامه وجوديّه و معراج‌نامه و قراضهء طبيعيّات و مبدأ و معاد و جرّ ثقيل و غيره ، چندان مباينت ندارد ، سهل است كه نثر اين كتاب از امثال رسالهء جرّ ثقيل كه تصحيح آن نيز بر عهدهء اين جانب بود بسيار كهنه‌تر و اصيل‌تر است . ضمنا از اين نكته غافل نبايد بود كه ممكن است نوشته‌هاى فارسى خود شيخ همه بيك سبك و يكدست و يك‌نواخت نباشد و طول اقامت او در عراق و آميزش وى با عراقيان « 1 » سبك انشاء خراسانى او را تدريجا آميخته باسلوب عراقى كرده باشد

--> ( 1 ) - شيخ مدتى حدود چهارده سال متوالى بعهد حكومت علاء الدّوله ابو جعفر ابن كاكويه در اصفهان اقامت داشت كه آنجا را مهد و صرّهء عراق مىگفتند .