جسم و نفس دو حقيقتى هستند كاملا از يكديگر متمايز و متغاير ، زيرا جسم داراى عرض و طول و عمق بوده و محتاج به مكان مىباشد ، و حال آنكه نفس ذاتا داراى ابعاد نبوده و حيّز پذير نيست و تنها خاصيت آن تفكر است ، و به همين علت ، انسان وجود آن را بطور مستقيم و بدون هيچ واسطه‌اى درك مىكند ، يعنى در آن حال كه نفس مىانديشد ، وجود دارد و خود تفكر دالّ بر وجود آنست . بنا بر اين انسان مىتواند خود را از علايق جسمانى و حقايق عالم خارج جدا ساخته و در آنها ترديد كند و حتى منكر وجود آنها بشود ولى هيچ‌گاه نمىتواند در وجود نفس خود ترديد نمايد ، زيرا بوسيلهء همين نفس است كه در موجودات شك مىكند « 1 » . چنان كه ملاحظه مىشود ، طرز تفكر و نحوهء استدلال سنت اگوستن دربارهء اثبات نفس و مغايرت آن با بدن ، شباهت كامل با برهان ابن سينا دارد ، و شايد به علت همين مشابهت و از نظر اينكه سنت اگوستن زمانى پيش از شيخ مىزيسته ، بعضى چنين توهم كرده‌اند كه شيخ برهان انسان معلق را از فيلسوف مسيحى اخذ نموده است . چنان كه گفته شد ، برهان مزبور از ابتكارات و انديشه‌هاى ژرف خود شيخ و تا حدى مربوط بقريحهء شاعرى اوست ، زيرا غالبا ابن سينا براى شرح و بيان پاره‌اى از مسائل غامض و دقيق فلسفى بروش استعاره و تمثيل و اسلوب رمزى ) Allegorique ( توسل جسته است و به همين مناسبت بيشتر رسائل و كتب وى متضمن تخيلات لطيف و تشبيهات و تمثيلات شيرين و ظريف مىباشد ؛ از آن جمله رسالهء « حيّ بن يقظان » و رسالهء « طير » و مانند آن است .

--> ( 1 ) - St . Augustin , De trinitate , Lib x . Cap , art , 6 - 13 - Gilson ; Introduction a l etude de St . Augustin , p . 59 . 59 .