ادراكات مختلف و متمايز ، مستلزم حقايق مختلف و متمايز است . انسان حقايق عالم خارج را بوسيلهء ادراكات مختلف و از راه حواس گوناگون درك مىكند ، ولى اگر نيك بينديشد و در وجود خويش غور و تأمل نمايد ، قهرا به اين نكته پى مىبرد كه در وجود او حقيقتى است كه آن را بطور مستقيم و بدون وسيله و واسطه‌اى درك مىنمايد . اين حقيقت كه منشأ و مصدر ادراكات و احساسات مختلف انسان است ، نفس نام دارد و اساس و پايهء ذات و شخصيت انسان همين نفس است كه تنها خاصيت آن تفكر است چه ، آدمى مىتواند خود را از قيد جسم و علايق جسمانى و همچنين احساسات و ادراكات آزاد سازد ، ولى قادر نيست كه خود را از نفس خويش دور و مجرّد كند و حتى نمىتواند لحظه‌اى از آن غافل شود و يا در وجود آن ترديد نمايد ، زيرا كليهء اعمال و ادراكات و تمام آثارى كه بر وجود او مترتب است ، همه شواهد صادق و دلايل بارز و آشكار بوجود نفس او مىباشند . برهان « انسان معلّق » يا بقول پرفسور ژيلسن « انسان پرنده » « 1 » از دقيق‌ترين و عميق‌ترين دلايل تجربى و فلسفى ابن سينا راجع باثبات وجود نفس و مغايرت آن با بدن بوده و به همين جهت در طى قرون وسطى در اروپا شهرت و نفوذ بسيار داشته و مورد تحسين و اعجاب فلاسفهء اسكولاستيك واقع شده است . گوئى خود شيخ ، به اين برهان علاقه و عنايت خاص داشته و براى آن ، ارزش و اهميت فراوان قائل بوده است و به همين مناسبت آن را دو مرتبه در كتاب شفا « 2 » و يك مرتبه در اشارات « 3 » به تفصيل بيان كرده

--> ( 1 ) - Homme Volant - Gilson , Archives , T . Iv , 1929 , P . 41 ( 2 ) - ابن سينا ، شفا ، ج ، ا ، ص ، 281 - 282 و 363 . ( 3 ) - ابن سينا ، اشارات ، ص 119 - 120 .