اسد الله عبدلى آشتيانى
7
يكصد سند از روابط فرهنگ ايران و عراق ، موجود در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى - تهران ، ايران ( فارسى )
مقدمه : ريشه هاى روابط تاريخى ايران وعراق را بايد در روابط ايران وعثمانى جستجو كرد ، كه از دوره صفويه دو امپراتورى قدرتمند شرق در همسايگى يكديگر تشكيل و جنگ هاى متعدد مذهبى طى سال ها هر دو كشور را به سوى ناتوانى و نهايت با پا در ميانى قدرت هاى استعمارى روس وانگليس تجزيه مرز هاى جديد جغرافيايى بعد از جنگ جهانى اول و سقوط دولت عثمانى بعنوان يكى از كشورهاى متحد و همكار آلمان را در پى داشت . ( ( فاتحان جنگ جهانى اول ، و بطور عمده ، انگلستان ، فرانسه و امريكا بر طبق معاهده « سور » 1 « 1 » در 10 اوت 1920 متصرفات وسيع امپراتورى عثمانى را در اروپا و غرب آسيا از آن جدا كردند . قسمتى را به ظاهر استقلال دادند تحت عنوان « قيومت » زير نفوذ خود قرار دادند وكشور تازه اى از گروه اخير را بنام عراق بوجود آوردند و دولت انگلستان بر طبق تصويب جامعه ملل بنام قَيم بر امور آن نظارت كرد . دولت انگلستان علاقه مند بود كه ايران نيز استقلال عراق را به رسميت بشناسد . تا مقدمات پذيرفته شدن عراق را بعنوان يك عضو جامعه ملل فراهم نمايد . ولى دولت ايران از دير باز به علت شط العرب با امپراتورى عثمانى و از تاريخ فوق با عراق اختلافات اساسى داشت به رسميت شناختن استقلال عراق را موكول به موافقت عراق با به رسميت شناختن حقوق مسلم ايران در شط العرب و همچنين محترم شمردن حقوق اتباع ايران در عراق كه مورد آزار و اذيت بودند قرار داد ، و چون ايران در انجام خواست هاى خود اصرار مى ورزيد وزير مختار انگلستان در ايران در 11 مارس 1929 ياداشتى براى وزير امور خارجه ايران ارسال داشت و در مورد رعايت خواست هاى ايران در
--> ( 1 ) 1 . سور / Sevres