س : در ابتداى اين گفت‌وگو به شرح زندگى استاد علامه اشاره‌اى شد ، اگر امكان دارد ، كمى درباره مدارج تحصيلى و زندگى ايشان توضيح دهيد ؟ ج : اشاره كردم كه علامه طباطبائى پس از طى مدارج مقدماتى و سطوح دروس دينى در سال 1304 ش همراه برادرش ، عالمِ فقيد علامه سيدحسن الهى طباطبائى به نجف اشرف رفت . آنان مدت ده سال - يا بيشتر - در حوزة نجف در محضر اساتيدى چون آقا سيد ابوالحسن اصفهانى و ميرزاى نائينى به تحصيل خارج فقه و اصول پرداختند و در درس معقول مرحوم سيدحسين بادكوبه‌اى حاضر شدند و رياضيات را نزد سيدابوالقاسم خوانسارى تتلمذ نمودند و در عرفان عملى از محضر عارف معروف آيةالله سيدعلى قاضى طباطبائى استفاده كردند . مرحوم علامه نقل مىفرمود كه « ما هر چه در اين مورد داريم از مرحوم قاضى داريم . » علامه طباطبائى ( رحمه الله ) در 1314 ش ، به ايران برگشت و در تبريز مدت ده سال اقامت كرد ، ولى فشار شديد علماى متحجر و سپس سلطهء فرقه دمكرات موجب شد در سال 1324 ش ، به قم مهاجرت كند و با تدريس فقه و اصول و سپس تفسير قرآن مجيد و فلسفه و اسفار و تعليم عرفان عملى ، نقش بهسزايى در احياى نفوس حوزة علميه قم ايفا كرد . * * * خلاصه مصاحبة اين‌جانب در بخش « معارف » روزنامة كيهان در آبان 1385 ش ، دربارة سادات طباطبائى به عنوان مقدمه نقل گرديد و اكنون رسالة استاد علامه طباطبائى را كه به سال 1316 ش - حدود سه ربع قرن پيش - دربارة شجره‌نامه يا نسب‌نامه خاندان طباطبائى در آذربايجان تأليف كرده ، براى نخستين بار چاپ و در اختيار علاقه‌مندان قرار مىدهيم .