به‌علاوه هر علاقهء فطرى در عين فطرى بودن احتياج دارد به تذكر و تنبّه و بود و نبود مذكرات الهى ، يعنى امورى كه بشر را به خدا و خالق خودش توجه دهد در افزايش و كاهش اين علاقه مؤثر است . كدام رغبت طبيعى است در بشر كه بود و نبود امورى كه بشر را نسبت به آن‌ها يادآورى مىكند تأثير ندارد ؟ آيا رغبت به خوراك اين‌طور است ؟ يا رغبت جنسى اين‌طور است ؟ ! پس بسيار ساده و طبيعى است كه گرفتارىها و سرگرمىهاى مادى امروز بشر كه فراوان و جالب و جاذب است از توجه به بحث و كاوش در امور معنوى بكاهد . ولى اين گرفتارىها و سرگرمىها سبب نمىشود كه علاقهء بشر به اين مسائل به كلى از ميان برود . بشر امروز نيز اگر فراغتى بيابد با عشق و علاقهء وافر به‌سوى اين مسائل گرايش پيدا مىكند . در جهان امروز فكر و كوشش و تعليم و تحقيق و تأليف و سخنرانى دربارهء مسائل الهى كم نيست . در هر سال ده‌ها هزار كتاب و مقاله از طرف دانشمندان جهان در اين موضوعات نگارش مىيابد . آن كتاب‌ها و مقاله‌ها از ساير كتاب‌ها و مقالات علمى و ادبى اگر خوانندهء بيشترى نداشته باشد كمتر هم ندارد . و مقارن اين جريان يعنى كاسته شدن رونق مباحث الهيات به‌خاطر علل گذشته و از جانب ديگر نيازمندىهاى حياتى انسان از راه فعاليت علمى و عملى كه مىكند و دايرهء گرفتارى وى روزبه‌روز وسيع‌تر و بارش سنگين‌تر مىگردد . اين نسبت متعاكس پيوسته بوده و مىباشد . گاهى سرگرمى و گرفتارىهاى روزمرّه زندگى آدمى را نه‌تنها از تفكر دربارهء خدا بازمىدارد بل از خودشناسى و مآل‌انديشى نيز باز مىدارد ولى به‌مجرد فارغ شدن از آب و نان و تشريفات زندگى ، به‌طور طبيعى فطرت بشر بيدار شده