محمد حسين آخوندى
33
در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى )
جهتدهى اطلاعاتى ، كه عقل به تنهايى قابليت دريافت آنها را ندارد ، به فلسفه كمكهاى شايانى كنند كه در بخش « معناى فلسفه اسلامى » اين نكته بيشتر توضيح داده مىشود . 6 - پيشينهء تاريخى فلسفه اسلامى با ترجمهء كتابهاى فلسفى يونانى ( كتابهاى افلاطون ، ارسطو ، افلوطين و . . . ) شروع شد و با ورود فلسفهء يونان به حوزهء فرهنگ اسلامى و تغذيهء فراوان اين تفكر عقلى از كتاب و سنت و فرهنگ غنى اسلامى ، فلسفهاى قويم و اسلامى پديد آمد كه روزبهروز با گذشت زمان در فلسفه اشراق و حكمت متعاليه تكميل شد و اكنون ما با فلسفهاى روبهرو هستيم كه كارآمدىهاى فراوانى دارد . تفكر عقلى با تاريخ بشر توأم است ، و تفكر فلسفى نيز قبل از يونان در اديان وجود داشته است و مصر و ايران و هند و چين ضمن اديان و مذاهب خود ، مكاتب فلسفى داشتهاند . « 1 » ولى به گفته مورّخان ، اوّلين نظام فلسفى مستقل از اديان و مذاهب ، در يونان باستان پديد آمد و با ترجمه آن به عربى وارد حوزهء فكرى مسلمانان شد و مسلمانان باتكميل آن ، فلسفهء جديدى را پايهريزى كردند . « 2 »
--> ( 1 ) - كاپلستون ، تاريخ فلسفه ، ج 1 و سيد حسين نصر ، سه حكيم مسلمان . ( 2 ) - شهيد مطهرى در اين باب چنين فرموده است : « در ميان همه مجهولاتى كه انسان آرزوى دست يافتن به آنها را دارد يك رشته مسائل است كه از اين لحاظ در درجه اول اهميت قرار دارد و آنها همان مسائل مربوط به نظام كلى عالم و جريان عمومى امور جهان و رمز و راز دهر مىباشد . انسان خواه از عهده برآيد و خواه برنيايد نمىتواند از كاوش و فعاليت فكرى دربارهء آغاز و انجام جهان ، مبدأ و غايت هستى ، حدوث و قدم ، وحدت و كثرت ، متناهى و نامتناهى ، علت و معلول ، واجب و ممكن و آنچه از اين قبيل است خوددارى كند و همين خواهش فطرى است كه « فلسفه » را براى بشر به وجود آورده است . فلسفه سراپاى هستى را جولانگاه فكر بشر قرار مىدهد و عقل و فكر انسان را بر بالوپر خود مىنشاند و به سوى عوالمى كه منتهاى آرزو و غايت اشتياق انسان سير در آن عوالم است ، پرواز مىدهد . تاريخ فلسفه با تاريخ فكر بشر توأم است ، لهذا نمىتوان يك قرن و زمان معين و يا يك منطقه يا مكان معين را به عنوان مبدأ و منشأ اصلى پيدايش فلسفه در روى زمين معرفى كرد . بشر به حكم خواهش فطرى خويش هروقت و در هرجا كه مجال و فرصتى براى تفكر پيدا كرده است از اظهارنظر دربارهء نظام كلى عالم خوددارى نكرده است و تا آنجا كه تاريخ مىتواند نشان بدهد ، در بسيارى از نقاط جهان مانند مصر ، ايران و هند و چين و يونان ، فلاسفه و متفكرين بزرگ ظهور كردهاند و مكاتب فلسفى مهمّى به وجود آوردهاند و از دورههايى كه فاصله