نمىبود ، نه اين‌كه آن خارج از مرتبه باشد ، يا جزء آن باشد ، مثل مرتبه عدد سه كه به نفس آن عدد است و به جعل جاعل هم نيست و ذاتى و غيرمعلل هم مىباشد . ملاصدرا در اين باب مىفرمايد : اختلاف ميان حقايق هستى از نوع خود وقوع هر حقيقتى ، در مرتبه‌اى از مراتب ناشى مىشود . . . مجرد اين‌كه وجود واقع در مرتبه‌اى از مراتب اكوان است ، لازمه‌اش معنايى است كه در غيروجودى كه در آن مرتبه است يافت نمىشود « 1 » ) . كثرت طولى و عرضى وجود و لها كثرة طولية باعتبار . . . المختلفة التى هى مثار الكثرة . و براى حقيقت وجود ، كثرت طولى وجود دارد كه آن ، به اعتبار مراتب مختلفى است كه از اضعف مراتب شروع مىشود و آن ( پايين‌ترين مرتبه است كه ) فعليتى جز عدم فعليت ندارد و آن ، ماده اوّلى است كه در افق ( و مرز ) عدم است . ( اخسّ مراتب وجود ، مادة المواد است كه فقط استعداد دارد كه آن استعداد نيز ، به‌نحوى داراى فعليت است ؛ به اين معنا كه فعليت آن اين است كه هيچ فعليتى ندارد ) ، سپس ( از آن اضعف و اخسّ ، ) مراتب متصاعد ( و مترقى و بالارونده ) شروع مىشود ، تا به مرحله و مرتبه واجب الوجود بالذات منتهى شود كه آن ، ذاتى است كه حدى ندارد جز اين‌كه حدش ، عدم الحدّ است و براى حقيقت وجود ، كثرت عرضى ( كه در يك مرتبه است ) وجود دارد كه آن به اعتبار تخصص حقيقت وجود به ماهيات مختلف است كه عامل كثرت‌اند . احكام نظام عرضى و طولى در نظام عرضى ، ماهيات به‌طور ذاتى عامل و مثار كثرت مىباشند . نظام عرضى

--> ( 1 ) . اسفار ، ج 2 ، ص 99 .