تقابل به حمل شايع تضاد / تضايف / عدم و ملكه / تناقض تقابل / تماثل / تضاد / تخالف ( به حمل اولى ) / ( به حمل اولى ) / ( به حمل اولى ) / ( به حمل اولى ) و گاهى مفهوم شىء مصداق برخى از انواع خود خواهد بود . مثلا مفهوم كلى داراى انواعى است : جنس ، نوع ، فصل و . . . و جنس كه از انواع كلى است داراى مصاديق گوناگونى است ، مانند حيوان و جسم و بديهى است كه حيوان از مفاهيم كلى است و درنتيجه اين مفهوم كلى مصداق جنس است كه خود جنس از انواع كلى است . و گاهى مفهوم شىء مصداق مقابل خود واقع مىشود . مانند مفهوم جزئى كه هم مصداق خود مىباشد و هم مصداق كلى ، لكن در صورت اوّل حمل آن حمل اولى است ( الجزئى جزئى ) و در صورت دوّم حمل ، حمل شايع مىباشد ( الجزئى كلى ) . بنابراين با تغاير حمل اوّلى و شايع هيچگونه اشكالى در اينكه شىء قسمى از اقسام خود و يا قسيم قسم خود باشد پيش نمىآيد « 1 » . * * *

--> ( 1 ) به اسفار ، ج 2 ، ص 111 - 110 ، و نهاية الحكمه ، مرحله هفتم ، فصل هشتم ، و تعليقه نهاية الحكمه ، شماره ( 224 ) رجوع شود .