« اين آن است » نمىباشد و مفاد هوهويت هم همين است . و اما اينكه حمل منحصر در دو نوع ذاتى اولى و شايع صناعى است ، دليل عقلى ندارد و تنها مقتضاى اصطلاح اهل منطق است ، ولى به مقتضاى ملاكى كه براى حمل گفته شده است ، دائره حمل گسترده‌تر از اين دو مورد است ، زيرا ملاك حمل چنان كه در متن آمده است دو چيز است : 1 - جهت اتحاد و وحدت . 2 - جهت اختلاف و كثرت . و بر اين اساس در همهء موارد واحد غيرحقيقى ملاك حمل موجود است ، زيرا در همهء اين موارد ، هم جهت وحدت موجود است و هم جهت اختلاف و كثرت . ملاك اختلاف و اتحاد در حمل كلام معروف در تفاوت حمل اولى و شايع همان است كه در متن آمده است ، كه جهت اتحاد در حمل اوّلى ، مفهوم و در حمل شايع ، وجود است و جهت اختلاف در هردو ، مفهوم است حقيقتا يا اعتبارا ، ولى مصنف علامه در نهايه به صورت مجمل و در پاورقىهاى اسفار به صورت مفصّل دراين‌باره كلامى دارد كه در خور دقت و تأمّل است و ما جهت آگاهى خوانندگان كاوشگر آن را يادآور مىشويم : در گذشته بيان گرديد كه وجود بر دو قسم است ، فى نفسه و فى غيره و وجود فى نفسه هم بر دو قسم است ، لنفسه و لغيره . شكى نيست كه اتحاد دو ماهيت در وجود از هرجهت محال است ، زيرا مستلزم وحدت كثير و اتحاد اثنين مىباشد ، بنابراين اتحاد دو ماهيت در برخى جهات وجودى است . اين جهت وجودى نمىتواند وجود فى نفسه باشد ، زيرا اگر در وجود فى نفسه متحد باشند ، دو ماهيت نخواهند بود ، بنابراين جهت اختلاف « وجود فى نفسه » است و جهت اتحاد ، « وجود لنفسه » . و درنتيجه ، درمورد حمل دو مفهوم