على ربانى گلپايگانى
9
ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )
اين توفيق را يافتهام كه در زمينهء معارف قرآن مطالعاتى داشته باشم ، هرگاه در زمينهء معارف و مفاهيم قرآن با مشكلى مواجه گرديدهام به تفاسير مختلف مراجعه كردهام ولى تنها گمشدهء خود را در تفسير شريف الميزان يافتهام . البته در اينباره سخن بسيار است و اينك مجال پرداختن به آنها نيست ، به اميد روزى كه اين اثر نفيس ، جايگاه اصلى خود را در حوزهها و محافل علمى بازيابد . از تفسيران الميزان كه بگذريم ، مهمترين تأليفات علامّه ، آثار فلسفى او است كه به صورت كتابها و رسالههاى مختلف نگارش يافته و هركدام به تناسب هدف تأليف آن ، بسيار محققانه و پربار است . در ميان آثار فلسفى وى ، سه اثر به نامهاى : اصول فلسفه و روش رئاليسم ، بداية الحكمه ، نهاية الحكمه از اهميّت بيشترى برخوردارند . هدف نگارش كتاب نخست همانگونه كه فيلسوف شهيد مطهرى فرمودهاند : « بوجود آوردن يك سيستم فلسفى عالى براساس استفاده از زحمات گرانمايه هزار ساله فلاسفهء اسلامى و ثمرهء تحقيقات وسيع و عظيم دانشمندان مغرب زمين ، به همراه به كار بردن قوّهء ابداع و ابتكار است . به همين جهت در اين سلسه مقالات هم مسائلى كه در فلسفهء قديم نقش عمده را دارد و هم مسائلى كه در فلسفهء جديد حائز اهميت است طرح مىشود و در ضمن به قسمتهايى مىرسد كه نه در فلسفهء اسلامى و نه در فلسفهء اروپايى سابقه ندارد » « 1 » . اما دو كتاب بدايه و نهايه به منظور متن درسى فلسفه در حوزههاى علمى نگارش يافته و هماكنون به عنوان دو متن درسى فلسفه معروف مىباشند ، و نسبت به ساير متون فلسفى از مزايايى برخوردارند كه بعدا يادآور خواهيم شد . مكتب فلسفى حكيم طباطبايى مقصود از مكتب فلسفى ، شيوهء خاص و مبانى ويژهاى است كه در بررسى
--> ( 1 ) اصول فلسفه و روش رئاليسم ، مقدمهء جلد دوم .