دسته‌اند : الف - قضاياى خارجيه « 1 » . ب : قضاياى حقيقيه . معقولات ثانيه فلسفى در اصطلاح عام ، شامل دو دسته قضايا مىشود : 1 - قضاياى ذهنيه كه همان معقولات ثانيه منطقى است . 2 - قضاياى حقيقيه كه مربوط به لوازم ماهيات مىباشد . ب : كلام محقق لاهيجى : از جمله كسانى كه به تعريف و تفسير معقولات ثانيه پرداخته است ، محقق لاهيجى است ، و بر خلاف ابهامى كه در كلام صدر المتألهين ديده مىشود ، وى به روشنى آن را تعريف نموده است و اينك ترجمه كلام او : متكلمان و فلاسفه لفظ معقول ثانى را در دو طايفه از معانى به كار مىبرند : 1 - آنچه آن را موضوع منطق قرار مىدهند ، مانند : كليت ، جزئيت ، ذاتيت ، عرضيت ، جنسيت ، فصليت ، موضوعيت ، محموليت ، قياس بودن ، قضيه بودن و معانى ديگرى كه در منطق پيرامون آنها بحث مىنمايند . 2 - امور عامه‌اى كه در حكمت و كلام دربارهء آنها بحث مىشود ، مانند : وجود ، شيئيت ، وحدت ، كثرت ، ماهيت ، عليت ، معلوليت و غير اينها از معانى عامى كه در اين كتاب ( تجريد الاعتقاد ) دربارهء آنها بحث خواهد شد . هردو طايفه در اين معنا مشتركند كه از معانى معقوله‌اى هستند كه ، اشياء خارجى به آنها متصف مىگردد و براى آنها هويت‌هايى خارجى و متأصل و قائم به موضوعات آنها در خارج نمىباشد ، بلكه عروض اين معانى بر موضوعات و قيام آنها به موضوعات در ظرف وجود ذهنى آن موضوعات است . لكن تفاوت اين دو طائفه در اين است كه ، وجود ذهنى قيد موضوع است ،

--> ( 1 ) اين مطلب در كلام وى نيامده است ، ولى با توضيحى كه داده شد . مىتوان آن را استفاده كرد ، خصوصا كه ايشان تصريح كرده‌اند كه اعدام ملكات نيز داراى حظى از واقعيت خارجى هستند ، و مفهومى مانند عمى را از صفاتى دانسته‌اند كه هم وجود ذهنى دارد و هم وجود خارجى ، يعنى منشاء انتزاع آن در خارج است .