وجود ، و حامل آن قوه را هيولى و ماده مىناميم . و قوه همان استعداد يا امكان استعدادى است . و در هرحال آنچه به مشائين نسبت داده شده است اعتقاد به وجود خارجى امكان و وجوب مىباشد ، لكن مرحوم سهروردى بر اعتبار عقلى بودن آن دو ، اصرار ورزيده است . وى نخست دربارهء امكان سخن گفته ، ويژگىهاى ياد شده در زير را براى آن بيان مىكند : 1 - امكان شىء متقدم بر آن است . 2 - امكان ، ذات و نفس ماهيت نيست بلكه عارض ماهيت است . 3 - امكان ، وصف قائم به نفس نيست . 4 - امكان ، واجب الوجود نيست . آنگاه نتيجه مىگيرد كه امكان در خارج وصف زائد بر ماهيات ممكنات نيست و ثبوت خارجى ندارد . و سپس وجوب را هم عطف بر امكان كرده مىگويد « و كذا الوجوب » « 1 » . محقق طوسى ( ره ) نيز از نظريهء شيخ اشراق جانبدارى كرده و دلايلى را بر عدم وجود خارجى امكان و وجوب اقامه نموده است « 2 » . تصالح اتفاقى : عنوان فوق ، عنوانى است كه صدر المتألهين ( ره ) در اسفار ذكر نموده و معتقد است نزاع دو گروه حكماى مشاء و اشراق لفظى است و مقصود ارسطو و پيروان او كه قائل به وجود عينى آنها هستند ، اين است كه موضوع ، در ظرف خارج متصف به آنها مىگردد ، نه اينكه وجود خارجى مستقل دارند ، و در اين صورت اشكالات متأخران و به خصوص شيخ متأله صاحب اشراق بر آنان وارد نخواهد

--> ( 1 ) شرح حكمة الاشراق ، انتشارات بيدار ، ص 194 - 193 . ( 2 ) كشف المراد ، ط قم ، مصطفوى ، ص 30 - 28 .