ترجمه و توضيح : خاتمهء مرحلهء چهارم از بحثهاى گذشته ، روشن شد كه وجوب و امكان و امتناع ، كيفيت‌هاى سه گانه براى نسبت‌هاى قضايا مىباشند ( و در اصطلاح منطق به آنها جهات قضايا مىگويند ) و ( نيز از بحثهاى قبل ) روشن شد كه وجوب و امكان دو امر وجودى هستند ، به دليل اينكه قضاياى موجههء به آن دو ، با خارج مطابقت تامّه دارند ( همان گونه كه موضوع و محمول و نسبت آنها تحقق خارجى دارد جهت آنها هم تحقق عينى دارد ) پس وجوب و امكان در خارج موجودند ، لكن به واسطه وجود موضوع آنها ، نه به وجودى منحاز و مستقل . بنابراين ، اين دو ( مفهوم و معناى فلسفى ) مانند ساير معانى فلسفى از قبيل وحدت ، كثرت ، قدم ، حدوث ، قوّه ، فعل و غير آنها ( نظير : علت و معلول ، ثبات و تغير ، سبق و لحوق ) ، اوصافى وجودى هستند كه براى موجود مطلق تحقق دارند ، به اين معنا كه اتصاف ( موضوع ) به اين صفات در خارج ، و عروض آنها ( بر موضوع ) در ذهن مىباشد ، و اين معانى به معقولات ثانيهء فلسفى ناميده شده‌اند . و برخى از فلاسفه به اين نظريه روى آورده‌اند كه وجوب و امكان در خارج وجود منحاز و مستقل ( از موضوع ) دارند ولى به اين سخن اعتنايى نمىگردد . آنچه گفته شد دربارهء وجوب و امكان بود ، امّا مفهوم امتناع ، بدون شك امرى عدمى است ، ( زيرا امتناع ضرورت عدم است و عدم واقعيتى ندارد ، تا چه رسد به صفت آن يعنى امتناع ) . مطالب ياد شده ( استدلال بر وجود خارجى وجوب و امكان از طريق مطابقت قضاياى موجهه به امكان و وجوب با خارج ) با توجه به اين است كه عقل ، ماهيات