قبيل ايجاد و اعطاء هستى معلول نيست ، بلكه معدّ و زمينه‌ساز پيدايش معلول مىباشند . مثلا در مثال ساختمان ، شكل و هيئت خاص آن ، معلول اجزاء و ابزار طبيعى يا صناعى مختلف و آثار فيزيكى و شيميائى آنها است ، و تنها كارى كه بنّاء انجام مىدهد اين است كه اين اجزاء و ابزار را با نظم و هيئتى خاص به يكديگر مرتبط مىسازد ، ارتباط آنها با توجه به خواص طبيعى موجود آنها سبب بقاء و استمرار بناء تا زمان معينى خواهد بود . به عبارت ديگر : در استدلال اين گروه به مثالهاى ياد شده دو خطا رخ داده است : يكى اينكه بنّاء و خيّاط را موجد يا فاعل حقيقى دانسته‌اند ، و حال آنكه بنّاء و خياط ، تركيب‌كننده‌اند نه پديدآورنده و موجد . بنابراين « ما بالعرض » ( فاعل تركيب ) را به جاى « ما بالذات » ( فاعل موجد و پديدآورنده ) قرار داده‌اند . و ديگر اينكه گمان كرده‌اند كه فعل آفريدگار جهان از قبيل تأليف و تركيب است ، و حال آنكه فعل خداوند « ايجاد » است و « ابداع » ، نه تأليف و تركيب « 1 » . * * *

--> ( 1 ) ان نسبة الايجاد إلى المؤلفّ و المركب كالبنّاء للبيت ، و الخياط للثوب ، مغالطة نشأت من عدم الفرق بين ما بالذات و ما بالعرض و أخذ ما ليس بعلة علة ، و البارى أجل من ان يكون فعله مجرد التأليف و التركيب كما زعموه ، بل فعله الصنع و الابداع و انشاء الوجود و الكون . ( اسفار ، ج 1 ، ص 221 )