شرح مطالب : در اين فصل دربارهء دو مطلب كه از احكام امكان است بحث گرديده است : الف - ممكن در وجود خود احتياج به علت دارد . ب - مناط احتياج به علت امكان است يا حدوث ؟ اكنون نظريه مصنف را پيرامون هردو مطلب مورد بررسى قرار مىدهيم : اصل عليت اصلى بديهى است به عقيدهء مصنف ( ره ) ، مطلب نخست از امور بديهى و بلكه از اوليّات است ، كه تصور موضوع و محمول و نسبت ، كافى در تصديق آن مىباشد ، مانند محال بودن اجتماع و ارتفاع نقيضين و سلب شىء از نفس و مانند آن . قضيه مورد بحث ما عبارت است از اينكه : ماهيت امكانى در وجود خود احتياج به علت دارد . ( الممكن يحتاج فى وجوده الى العلة ) . اكنون اگر مفردات اين قضيه را به درستى تصور نمائيم در تصديق به آن درنگ نخواهيم كرد : 1 - ممكن يعنى ماهيتى كه در ذات نسبت به وجود و عدم يكسان است . 2 - وجود يعنى واقعيت عينى منشاء آثار . 3 - علت يعنى موجودى كه وجود ممكن را به او اعطاء مىكند . 4 - احتياج يعنى اينكه ممكن بدون علت ، واجد آثار وجودى نخواهد بود . با توجه به اين مطالب چهارگانه كسى كه از فكر سالم و ذوق و طبع سليم برخوردار باشد ، در تصديق اين قضيه كه ممكن در وجود خود احتياج به علت دارد كمترين ترديد يا تأملى نخواهد كرد . و در فصل پنجم نيز اين مطلب ( بديهى بودن نياز ممكن به علت ) يادآورى