گذشته از اين ، اندك توجهى كافى است كه بفهميم هيچ‌يك از اين مفاهيم ، حسّى نيستند ، زيرا بديهى است كه ضرورت و جبر و خلاف‌ناپذيرى كه بر سراسر موجودات حاكم است ، يك پديده بالخصوص در عرض ساير پديده‌هاى جهان نيست كه قابل درك حسى باشد ، و با اينكه جبر و ضرورت را هرگز لمس نكرده ، نشنيده و نپوشيده‌ايم ، ولى در عين حال تصور روشنى از آنها داريم « 1 » . * * *

--> ( 1 ) به اصول فلسفه و روش رئاليسم ، ج 3 ، ص 72 - 71 رجوع شود .