خاصى دارد و حاصل آن اين است كه : در هيچ‌يك از انواع قضايا ، هيچ نوع نسبت و رابطى وجود ندارد . نه در قضاياى موجبه و نه در قضاياى سالبه ، نه به اعتبار خارج و نه به اعتبار تصور ذهنى و تكلم و تلفظ و اينك توضيح اين مطلب : قضايا بر دو قسم شايع صناعى و اولى ذاتى تقسيم مىشوند . قضاياى قسم اوّل نيز دو دسته‌اند : 1 - حمل شايع بالذات ، 2 - حمل شايع بالعرض ، اكنون هر يك از اين اقسام را مورد بررسى قرار مىدهيم تا روشن شود كه نسبت و رابط در آنها تحقق دارد يا نه ؟ از آنجا كه نقش قضايا حكايت و گزارش از واقعيت خارجى است ، نخست واقعيت عينى ( مطابق به فتح باء ) آنها را مورد مطالعه قرار مىدهيم . 1 - قضاياى حمل اولى : در محكى عنه اين قضايا هيچگونه نسبتى تحقق ندارد مانند : الانسان انسان ، و الانسان حيوان ناطق ، زيرا در مثال نخست مفهوم محمول عين مفهوم موضوع است و فرض وجود رابط در آن مستلزم جواز سلب شىء از نفس است و اينكه به حسب خارج چيزى غير از خودش است ، تا اينكه ميان آن دو ايجاد ربط و اضافه گردد . و در مثال دوم ، حدّ عين محدود است ، و تنها تفاوت آنها به اجمال و تفصيل است . پس مغايرتى در كار نيست تا نياز به ربط و نسبت داشته باشد . 2 - قضاياى هل بسيط : هليات بسيطه هم همين حكم را دارند ؛ زيرا تحقق اضافه و نسبت ميان موضوع و محمول آنها به حسب خارج متصور نيست ، و گرنه بايد در خارج وجود زائد بر ماهيت باشد ، تا اينكه به ايجاد ربط و نسبت ميان آن دو نياز افتد . و اين بر خلاف قول حق است كه وجود و ماهيت در خارج متحد با يكديگرند . 3 - قضاياى حمل شايع بالذات : يعنى قضاياى كه موضوع ، مصداق حقيقى و ذاتى محمول است ، مانند : الوجود موجود ، البياض ابيض ، اللّه تعالى موجود ، زيرا در اين قضايا ، محمول و مصداق هيچگونه مغايرت عينى ندارند تا ربط و نسبت تحقق يابد .