در اين صورت يگانه ملاك مطابقت همان ماهيت است ، زيرا در اين فرض ، اعراض و خصوصيات مورد توجه نيست . و اگر علم و ادراك جزئى ( حسى و خيالى ) است ، هرچند از نظر ماهيت مطابقت وجود دارد ، ولى اين به تنهايى كافى نيست ، علاوه بر اين از نظر صفات و اعراض هم بايد همانندى باشد . 5 - در هرصورت نمىتوان مطابقت وجود ذهنى و خارجى از نظر ماهيت را انكار كرد ( در مواردى كه معلوم خارجى از موجودات طبيعى و داراى ماهيت است ) زيرا نفى مطابقت در ماهيت به منزله اين است كه بگوئيم مثلا انسان موجود در ذهن ، انسان نيست ، بلكه ماهيت ديگرى دارد ، و در نتيجه ما به انسان علم نخواهيم داشت ، بلكه به ماهيت ديگرى علم داريم و اين همان سفسطه است كه مرحوم مصنف به آن اشاره كرده‌اند . * * *

--> - ملاك امتياز ، عوارض مشخصه است ، كه لازمهء وجود خاص هريك از آنها مىباشد .