شرح مطالب : لازم به يادآورى است كه در ترجمه و توضيح اين مرحله ، مطالب نيز تا حدود زيادى شرح داده شد ، مثلا دلايلى كه بر اثبات وجود ذهنى اقامه گرديده ، اشكالات هفتگانه وجود ذهنى و پاسخ هريك از آنها ، اشكال حكيم سبزوارى بر صدر المتألهين و پاسخ علامه از اين اشكال ، همهء اينها به مقدار لازم توضيح و تشريح گرديده است و لذا در اين بخش از آن سخن نخواهيم گفت ، آنچه در اين بخش در بارهء آن بحث خواهد شد عبارت است از : الف - تاريخچهء وجود ذهنى . ب - انگيزه طرح آن در فلسفه . ج - رابطهء بحث وجود ذهنى با مسأله ارزش معلومات . د - بررسى دلايل و براهين وجود ذهنى . ه - بررسى نظريه شبح . و اينك بررسى اين مطالب : الف - تاريخچهء وجود ذهنى : مسأله وجود ذهنى از مسائلى است كه توسط فلاسفهء اسلام در فلسفه مطرح گرديده است . اما اينكه ، كداميك از فلاسفه آن را مطرح نموده و در چه تاريخى مطرح شده است به صورت دقيق روشن نيست . در كلمات فارابى ( 260 - 339 ه ) دربارهء ادراك و انواع و نحوهء تحقق آن بحث شده است ، اما مسأله‌اى به عنوان وجود ذهنى و ذكر اقوال و دلايل مخالف و موافق به چشم نمىخورد « 1 » .

--> ( 1 ) فصوص الحكم ، انتشارات بيدار ، فص 49 - 40 ، ص 81 - 75