على ربانى گلپايگانى

12

ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )

ويژگى ديگر حكمت اشراقى اين است كه علاوه بر استفاده از طريقه عرفانى و برهانى ، از مفاهيم و معارف دينى نيز بهره‌گيرى مىكند ، و علاوه بر حكمت عرفانى و برهانى ، بر حكمت ايمانى نيز استناد مىجويد . شيخ اشراق در كتاب « الالواح العمادية » ( ص 2 ) مىگويد : « در اين كتاب بهره‌هايى از لطائف ( ذوقى ) را بيان نموده و بر پايه مبانى ( عقلى ) بر آن استدلال نموده ، آنگاه به آيات قرآن نيز استشهاد كرده‌ام » . و در كتاب « كلمة التصوف » ( فصل اول ) مىگويد : « هر ادعايى كه شواهد قرآن و سنت بر درستى آن گواهى ندهند از شاخه‌هاى بيهوده‌گويى و گفتار بىپايه است » « 1 » . بنابراين متد و شيوهء بحث در فلسفهء اشراقى مبتنى بر سه پايه است : 1 - تزكيه نفس و تصفيهء باطن و تحصيل معرفت شهودى . 2 - تفكر عقلانى و استدلال برهانى و تحصيل معرفت برهانى . 3 - استشهاد به آيات و روايات و تحكيم معرفت ايمانى . 4 - مكتب فلسفى حكمت متعاليه : شيوه بحث در حكمت متعاليه با شيوه بحث در فلسفه اشراقى ، تفاوت جوهرى ندارد ، زيرا صد المتألهين ، كه حكمت متعاليه ، منسوب به او است نيز روش برهان و عرفان را بهم آميخته ، و از مفاهيم و معارف دينى نيز بهره گرفته و هم‌آهنگى حكمت عرفانى ، برهانى و ايمانى را تبيين نموده است . اگرچه وى در اين زمينه قدمهاى بلندترى برداشت و به مرحله‌اى برتر از شيخ اشراق دست يافت ولى در عين حال ، « حكمت متعاليه صدررايى » مكتب فلسفى خاصى بشمار مىرود ، كه از مكتب فلسفى اشراقى ممتاز مىباشد ، و آن به خاطر اصول و مبانى خاصى است كه صدر المتألهين تأسيس يا تحكيم نمود و بحثهاى فلسفى خود را بر پايهء آنها استوار نمود ، مهمترين اصول وى ، اصالت

--> ( 1 ) رساله‌هاى : الالواح العمادية ، كلمة التصوف ، اللّمحات ، با تصحيح و مقدمهء آقاى نجفقلى حبيبى از طرف انجمن فلسفه ايران در تاريخ 1397 ه ق ، در يك مجلد به چاپ رسيده‌اند .