را به بخشش وامگذار ، و مبادا در تو طمع كنند يا بستن پيمانى كه مجاور آنان را زيان رساند ، « 1 » در بهره كه در آب دارند و يا كارى كه بايد با هم به انجام برسانند و رنج آن را بر عهده ديگران نهند « 2 » پس بر آنان تنها گوارا افتد و عيب آن در دنيا و آخرت بر تو ماند . « 3 » ليكن زنهار ! زنهار ! از دشمن خود ، پس : از آشتى بپرهيز كه بسا دشمن به نزديكى گرايد تا غفلتى يابد و كمين خود بگشايد . پس دور انديش شو ! و به راه خوش گمانى مرو . « 4 » اگر با دشمنت ، پيمان نهادى و در ذمه خود ، او را امان دادى به عهد خويش وفا كن « 5 » و آنچه را در ذمه دارى ادا و خود را چون سپرى برابر پيمانت برپا ، چه مردم بر هيچ چيز از واجب‌هاى خدا ، چون بزرگ شمردن وفاى به عهد سخت هم‌داستان نباشند با همه هواهاى گونه گون كه دارند ، و رأىهاى مخالف يكديگر كه در ميان آرند . « 6 » و مشركان نيز جدا از مسلمانان وفاى به عهد را ميان خود لازم مىشمردند چه زيان پايان پيمان شكنى را بردند . پس در آنچه به عهده گرفته‌اى خيانت مكن و پيمانى را كه بسته‌اى مشكن و دشمنت را كه در پيمان تواست ، مفريب كه جز نادان بدبخت بر خدا دليرى نكند ، و خدا پيمان و زينهار خود را امانى قرار داده و از درِ رحمت به

--> ( 1 ) . واژه « اعتقاد - عقده - در ترجمه انگليسى به معناى « انعقاد يك كنترات و قرارداد » ترجمه شود . مفسران همانندابن‌ابى الحديد ( ج 17 ، ص 97 ) ابن ميثم و محمد عبده ( ج 3 ، ص 11 ) واژه « تمليك ديه » را چنين معنا كرده‌اند . . ( 2 ) . نزديك باشد يا دور هر كسى كه باشد ، كسى باشد كه سبب غلط كارى در داور شود . . ( 3 ) . بدان كه تو در دنياى آخرت پاداش خواهى گرفت . . ( 4 ) . به اين معنا كه : حتى اگر تو ، خودت بميرى و نابود شوى هرگز بىوفايى و رياكارى انجام نده . ابن ابىالحديد ، ج 17 ، ص 107 . . ( 5 ) . اهميت توجه به ميثاق‌ها و قرار دادها و معمولًا به آيات قرآن بر مىگردد . « وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذا عاهَدْتُمْ وَ لا تَنْقُضُوا الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها وَ قَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ » ؛ چون عهدى بستيد به آن وفا كنيد و هرگز سوگند و پيمان را كه مؤكد و استوار كرديد ، مشكنيد ، چرا كه خدا برخود گواه و ناظر گرفته و خدا به هر چه مىكنيد ، آگاه است ( نحل ، آيه 91 ) . . ( 6 ) . و همين‌طور سورهء انعام ، آيه 153 ؛ رعد ، آيه 20 و سوره اسراء ، آيه 36 . .