بسيارى از سخنانى را كه محى الدين داشتند ، مرحوم سيد حيدر آملى كه از جملهء عرفايى است كه سرسپرده به اهل بيت عليهم السّلام است و عارفى به اندازهء مرحوم سيد حيدر آملى ( قدس اللّه نفسه الزكيه ) نه به عرفان اينقدر دل بسته است و نه به مكتب اهل‌بيت اينقدر سرسپرده است ، گرچه ديگران هر كدامشان نورى هستند كه به مقدار خود از اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام استفاده كرده‌اند ، زيرا سر سلسلهء همهء اينها على بن ابيطالب عليه السّلام است و فخرشان هم اين است كه همه شاگردان بلاواسطه يا مع الواسطهء امير المؤمنين عليه السّلام هستند ، ( مرحوم علامه ) همان روش مرحوم سيد حيدر را احيا مىكردند ، احيانا نقدى هم بر ابن عربى داشتند ، خصوصا در مسئلهء خلود . آنچه را كه ابن عربى در « مسئلهء خلود » اظهار نظر كرده است ، مرحوم علامه طباطبايى ( رضوان اللّه عليه ) نمىپذيرفتند و نقدى داشتند و رد مىكردند ، ولى مىفرمودند : فتوحات مكيهء ابن عربى مانند كتاب‌هاى ديگر نيست كه انسان بايد يك صفحه را مطالعه كند تا كمى مطلب بيابد ، بلكه فتوحات كتابى است كه مطلب را دامن مىزند و به انسان مىدهد . تعبير مرحوم علامه دربارهء فتوحات مكيهء ابن عربى اين بود كه اين كتاب مطلب را دامن دامن به انسان مىدهد . يك وقت انسان كنار يك مغازهء ميوه فروشى از جعبهء ميوه چند دانه ميوه مىگيرد و يك وقت در يك باغ وسيعى از كنار خروارها ميوه مىگذرد ، دامن دامن مىگيرد . مىفرمودند : فتوحات ابن عربى ، مطالب را دامن دامن به اهلش مىدهد . اينچنين بود ، در عين حال اگر شطحى مىديد رد مىكرد و اگر متشابهى مىديد به محكم ارجاع مىكرد و عارفى بود صاحب‌نظر ، متشرع ، متعبد و از نمونه‌هاى كاملهء اولياى الهى در اين عصر كه در « خطبهء همام » آمده است : و لو لا الأجل الّتى كتب اللّه عليهم لم تستقرّ أرواحهم فى أجسادهم طرفة عين . اينقدر مشتاق بود كه عرفان و شهود و خلوص و حضور الهى در او آنچنان اثر گذاشت . رضوان اللّه عليه . » « 1 »

--> ( 1 ) . كيهان ، سه‌شنبه 24 آبان 1362 ، 9 صفر 1404 ، شمارهء 12015 .