2 . مشيت و اراده كلينى - رحمةاللَّه عليه - در اين فصل شش حديث نقل كرده و استاد هم در ذيل احاديث يك ، دو و چهار تعليقه زده‌اند . الحديث : ابراهيم هاشمى گويد : شنيدم ابوالحسن موسى بن جعفر عليه السلام مىفرمود : چيزى در جهان رخ نمىدهد مگر به مشيت خدا و اراده و تقدير و قضاى او . ابراهيم هاشمى : معناى مشيت چيست ؟ امام موسى : آغاز كار و شروع آن را مشيت نامند . ابراهيم هاشمى : معناى تقدير چيست ؟ امام موسى : اندازه‌گيرى هرچيز از جهت طول و عرض . ابراهيم هاشمى : منظور از قضا چيست ؟ امام موسى : وقتى خداوند چيزى را قضا فرمود آن را نافذ و گذرا مىسازد ، پس اين است كه بازگشت از آن نيست . طباطبائى : ترديدى نيست كه ما در كارهاى اختيارى خود ، داراى مشيت ، اراده ، تقدير و قضا هستيم و قضا عبارت است از حكم قطعى ، و چون خداوند سبحانه موجودات و پديده‌ها را افعال و كارهاى خود برشمرده كه از روى علم و قدرت از او سر مىزنند ، پس گزيرى نيست كه ما در افعال و اعمال الهى همان جهاتى را كه هيچ فعل اختيارى خالى از آن‌ها نيست ، اذعان و باور كنيم و آن جهات عبارتند از : مشيت ، اراده ، تقدير و قضا ، پس مشيت و اراده همان چيزى است كه در يك عمل و فعل اختيارى در نفس و دل انجام دهنده آن ، بعد از علم و آگاهى و پيش از اقدام بايد تحقق پيدا كند و اين معنا ( كه يك چيز بيش نيست ) از اين جهت كه با كننده كار ارتباط دارد « مشيت » خوانده مىشود و از اين جهت كه به عمل و فعل منسوب مىگردد « اراده » نام دارد . و مقصود از تقدير ، تعيين اندازه و مقدار عمل و كار است از اين جهت كه مشيت